راز سردرد صبحگاهی؛ چرا با سردرد بیدار می‌شویم؟

راز سردرد صبحگاهی؛ چرا با سردرد بیدار می‌شویم؟؛ سردرد صبحگاهی معمولاً به تغییرات فیزیولوژیکی در بدن در ساعات ابتدایی صبح برمی‌گردد. در این زمان، سطح تحمل درد کاهش می‌یابد و افزایش ترشح آدرنالین می‌تواند به ایجاد حملات میگرن منجر شود. این نوع سردردها معمولاً فرد را از خواب بیدار می‌کنند و بازگشت به خواب را مشکل می‌سازند. سردردهای صبحگاهی ممکن است شامل سردرد خوشه‌ای، میگرن و سردرد تنشی باشند.

رایج‌ترین دلایل سردرد صبحگاهی

سردرد صبحگاهی تأثیرات قابل توجهی بر زندگی شخصی و اجتماعی دارد و عوامل مختلفی می‌توانند باعث بروز آن شوند که هر کدام نیازمند رویکردهای درمانی متفاوتی هستند. دلایل شایع بروز این نوع سردردها عبارتند از:

• کمبود‌آب بدن

حین خواب، افراد نوشیدنی یا خوراکی مصرف نمی‌کنند اما در طول روز حفظ آب کافی برای بدن ضروری است. کمبود آب می‌تواند باعث انقباض رگ‌های خونی در ناحیه سر شود که به مشکلات در تأمین اکسیژن برای خون و ایجاد سردرد منجر می‌شود.

• بدخوابی

علاوه بر مشکلات آپنه خواب، عوامل عاطفی و روحی دیگری نیز می‌توانند خواب خوب و استراحت کامل را مختل کنند. استرس، نگرانی‌های روزمره و اضطراب می‌توانند کیفیت خواب را تحت تأثیر قرار داده و باعث بیدار شدن زودهنگام صبحگاهی شوند. برخی افراد عادت دیر خوابیدن و زود بیدار شدن در صبح را دارند که این عادت نامنظم می‌تواند به کیفیت خواب آسیب برساند. همچنین، احساسات منفی و کابوس‌های شبانه می‌توانند به عوارض سردرد صبحگاهی منجر شوند. نور و صداهای محیطی مثل چراغ‌های خیابان یا تلویزیون ممکن است از استراحت کامل در شب جلوگیری کرده و سردرد صبحگاهی را تشدید کنند.

• دندان قروچه یا براکسیسم

افرادی که دچار دندان قروچه هستند ممکن است صبحگاهی با سردردها مواجه شوند، این مشکل معمولاً با آپنه خواب همراه است و نیاز به درمان دارد. درمان‌های معمول شامل داروهای آرامبخش عضلانی، داروهای ضد اضطراب و یا در صورت لزوم تزریق بوتاکس می‌شود. گاهی افرادی که دچار دندان قروچه هستند به درمان نیاز ندارند، اما در هر صورت برای تشخیص و درمان مناسب، مشورت با پزشک ضروری است.

• دیابت و فشار خون 

افرادی که دارای سابقه ژنتیکی فشار خون و دیابت هستند، نباید از پیشگیری و چکاپ خود دست کشیده و باید به رژیم غذایی سالم توجه کنند. توصیه‌های پزشکان برای جلوگیری از ابتلا به این معضلات بسیار مهم است و باید به آن‌ها توجه شود. بیماری‌های فشار خون و دیابت نه تنها سردردهای صبحگاهی را به همراه ندارند، بلکه می‌توانند عوارض جدی‌تری نظیر آلزایمر را ایجاد کنند. مطالعات پزشکی نشان داده است که بین دیابت، آلزایمر و فشار خون ارتباط وجود دارد.

• استرس و‌ افسردگی

تحقیقات نشان می‌دهد که افسردگی و اضطراب از دلایل اصلی سردردهای صبحگاهی هستند. افرادی که با مشکلات روحی مواجه هستند، باید برای حل این مشکلات اقدام کنند. بسیاری از افراد احساس می‌کنند که به دلایل مختلفی از جمله ترس از تحقیقات و مخالفت با درمان‌های روحی، به پزشک مراجعه نکنند اما اگر این افراد بفهمند که مشکلات روحی ممکن است ناشی از اختلالات جسمی باشند و با درمان آن‌ها می‌توان بهبودی یافت، خود را مقصر قلمداد نخواهند کرد و به درمان آن اقدام خواهند کرد. رفع مشکلات روحی می‌تواند منجر به درمان سردردهای صبحگاهی ناشی از این مشکلات شود.

• کشیدگی عضلات

در برخی موارد، سردردهای اول صبح ممکن است ناشی از کشیدگی عضلات گردن باشد. در این صورت، مهم است وضعیت خواب و نوع بالش خود را ارزیابی کنید. پیدا کردن بالش مناسب نیاز به آزمون و خطا دارد. بالش‌های نرم نمی‌توانند گردن و ستون فقرات را به درستی حمایت کنند و بالش‌های سفت ممکن است زاویه زیادی در این ناحیه ایجاد کنند. بالش باید سر و گردن را در وضعیتی مشابه حالت ایستاده نگه دارد.

راهکارهای درمانی سردردهای صبحگاهی 

در صورت تکرار یا روزانه بودن سردردهای صبحگاهی، مهم است با پزشک خود درباره علت آن صحبت کنید. بهتر است علائم و عادات خواب خود را در یک دفتر یادداشت ثبت کرده و آن‌ها را با پزشک خود به اشتراک بگذاریم. این کار می‌تواند به ما کمک کند تا محرک یا محرک‌های دقیق سردرد صبحگاهی خود را شناسایی کرده و بر اساس آن یک برنامه درمانی داشته باشیم.

همچنین، می‌توانیم با رعایت نکات زیر بهداشت خواب خود را بهبود ببخشیم:

1. محیط خواب خود را تنظیم کنیم تا تاریک، خنک و کم صدا باشد.
2. روال آرامش‌بخشی را در پایان روز داشته باشیم مانند مطالعه یا مدیتیشن.
3. به طور منظم ورزش کنیم و از ورزش‌های نزدیک به زمان خواب خودداری کنیم.
4. مصرف کافئین و الکل را محدود کنیم و آن‌ها را قبل از خواب نهایتاً در ساعات زودهنگام مصرف کنیم.
5. با رعایت بهداشت خواب و درمان اختلالات مرتبط، ممکن است بتوانیم سردرد صبحگاهی خود را کاهش دهیم یا درمان نماییم.

همچنین پیشنهاد می‌شود مقاله آیا بیماری میگرن درمان دارد؟ را نیز مطالعه نمایید.

آیا پرخوابی موجب سردرد صبحگاهی می‌شود؟

پرخوابی یکی از محرک‌های متداول سردرد صبحگاهی است، اگرچه دلیل دقیق این امر هنوز مشخص نیست، اما به طور کلی فرض می‌شود که ناشی از اختلال در ریتم طبیعی شبانه‌روزی و مسیرهای عصبی در مغز باشد. بهترین روش برای جلوگیری از سردرد صبحگاهی ناشی از پرخوابی این است که با بازگرداندن چرخه طبیعی بیداری و خواب، در زمان معین به رختخواب برویم و در زمان مشخصی بیدار شویم.

چه زمان برای سردرد صبحگاهی به پزشک مراجعه کنیم؟

برای برطرف کردن سردرد صبحگاهی، ممکن است با اعمال تغییرات ساده در سبک زندگی، این مشکل رفع شود. اگر درمان‌های خانگی نتیجه‌بخش نبودند، بهتر است با پزشک مشورت کنید، به‌ویژه اگر بالای 50 سال، کودکان یا افراد دارای سابقه‌ی بیماری‌های جدی مثل سرطان باشند. در صورت مشاهده‌ی هر یک از علائم زیر، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:

1. سردرد همراه با تشنج یا تنگی نفس
2. تغییر الگو یا شدت درد به‌طور ناگهانی
3. سردرد شدید همراه با تب، سفتی گردن، حالت تهوع یا استفراغ
4. سردرد همراه با گیجی، ضعف، دوبینی یا از دست دادن هوشیاری
5. سردرد همراه با ضعف، بی‌حسی، ناتوانی در بالا بردن بازوها یا افتادگی صورت
6. احساس سردرد پس از آسیب‌دیدگی سرحتی اگر درد بلافاصله پس از آسیب شروع نشود

سخن پایانی

صبح‌ها از خواب بیدار شدن و با سردرد روبرو شدن، تجربه‌ای ناخوشایند است که بسیاری از افراد با آن روبرو می‌شوند. عوامل مختلفی مانند کمبود آب در بدن، آپنه خواب،  دندان قروچه و مصرف زیاد داروها می‌توانند در بروز سردرد صبحگاهی نقش داشته باشند. همچنین، برخی از افراد ممکن است به دلیل میگرن، سردردهایی را در ابتدای صبح تجربه کنند، در حالی که در دیگران، عوامل دیگری ممکن است بروز این مشکل را تسریع کنند.