علت خشکی دهان در صبح؛ دلایل خشک شدن دهان بعد از بیدار شدن از خواب

علت خشکی دهان در صبح؛ دلایل خشک شدن دهان بعد از بیدار شدن از خواب

خشکی دهان، خشک شدن دهان بعد از بیدار شدن و خشکی گلو در صبح در بسیاری از موارد نتیجه اتفاقاتی است که در طول خواب رخ می‌دهد؛ از کاهش طبیعی جریان بزاق گرفته تا نفس کشیدن از راه دهان. با این حال، وقتی این حالت هر روز تکرار می‌شود، شدید است یا همراه با خروپف، تشنگی غیرعادی، بوی بد دهان یا مشکلات دیگری دیده می‌شود، بهتر است فقط آن را به کم آب خوردن نسبت ندهید.

علت خشکی دهان در صبح چیست؟

علت خشکی دهان در صبح معمولا ترکیبی از کاهش ترشح بزاق در خواب و عبور هوا از دهان است. اگر بینی گرفته باشد، فرد خروپف کند یا هنگام خواب دهانش باز بماند، رطوبت سطح دهان سریع‌تر از بین می‌رود. کم‌آبی بدن، بعضی داروها و برخی بیماری‌ها نیز می‌توانند این احساس را شدیدتر کنند.

بزاق فقط آب داخل دهان نیست. این مایع به مرطوب ماندن بافت‌های دهان، جویدن و بلع غذا، صحبت کردن و محافظت از دندان‌ها کمک می‌کند. بنابراین وقتی جریان بزاق کم می‌شود، فرد ممکن است علاوه بر خشکی، چسبندگی دهان، بزاق غلیظ، خشکی گلو، تغییر مزه یا بوی بد دهان را هم تجربه کند. چند علت مهم را می‌توان این‌طور دسته‌بندی کرد:

چرا صبح بعد از بیدار شدن دهان و گلو خشک است؟

وقتی خشکی بیشتر در لحظه بیدار شدن احساس می‌شود و بعد از نوشیدن آب کاهش پیدا می‌کند، خوابیدن با دهان باز یا تنفس از راه دهان یکی از نخستین مواردی است که باید به آن توجه کرد. گرفتگی بینی، آلرژی، انحراف تیغه بینی، خروپف و بعضی اختلالات تنفسی هنگام خواب می‌توانند فرد را به سمت تنفس دهانی سوق دهند.

ممکن است خودتان متوجه باز ماندن دهان در خواب نشوید. یکی از سرنخ‌ها، ترکیب خشکی دهان صبحگاهی، خشکی گلو، بوی بد دهان و خروپف است. در چنین شرایطی، مسئله فقط کمبود آب داخل بدن نیست؛ هوایی که در طول شب از دهان عبور می‌کند، سطح دهان را خشک می‌کند.

گرفتگی بینی هم نقش مهمی دارد. وقتی عبور هوا از بینی دشوار باشد، بدن برای ادامه تنفس مسیر دیگری پیدا می‌کند. به همین دلیل افرادی که دچار آلرژی بینی، سرماخوردگی یا مشکلات مزمن بینی هستند ممکن است صبح‌ها خشکی بیشتری احساس کنند. برای خرید شربت برون کلد کلیک کنید.

از طرف دیگر، کاهش جریان بزاق در خواب نیز طبیعی است. بنابراین ممکن است فردی هیچ بیماری خاصی نداشته باشد اما پس از چند ساعت خواب، کمی خشکی دهان و بوی بد دهان صبحگاهی را تجربه کند. این حالت زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که شدید، مکرر یا طولانی‌مدت باشد. اگر می‌خواهید علت را بهتر حدس بزنید، به چند سؤال ساده دقت کنید:

• آیا با دهان باز می‌خوابید؟
• آیا صبح‌ها بینی شما گرفته است؟
• آیا اطرافیان از خروپف شما گفته‌اند؟
• آیا صبح گلو هم خشک یا تحریک‌شده است؟
• آیا پس از نوشیدن آب مشکل خیلی سریع بهتر می‌شود؟

آیا خشکی دهان صبحگاهی می‌تواند نشانه آپنه خواب باشد؟

خشکی دهان هنگام بیدار شدن می‌تواند در افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب دیده شود، اما به‌تنهایی برای تشخیص این اختلال کافی نیست. اهمیت آن زمانی بیشتر می‌شود که همراه با خروپف بلند، وقفه‌های قابل مشاهده در تنفس، نفس‌نفس زدن هنگام خواب، سردرد صبحگاهی یا خواب‌آلودگی روزانه باشد.

در آپنه انسدادی خواب، راه هوایی در هنگام خواب بارها دچار انسداد می‌شود. در بعضی افراد، این وضعیت با تنفس دهانی همراه است و همین مسئله می‌تواند باعث خشکی دهان بعد از بیدار شدن شود. 

یک اشتباه مهم این است که هر فردی که صبح دهان خشکی دارد، تصور کند حتماً آپنه خواب دارد. چنین نتیجه‌ای درست نیست. خشکی دهان علت‌های بسیار ساده‌تری مانند گرفتگی بینی، هوای خشک، کم‌آبی یا مصرف دارو دارد.

اما ترکیب چند نشانه ارزش بررسی بیشتری دارد. برای مثال، خشکی دهان + خروپف شدید + خواب‌آلودگی روزانه بسیار متفاوت از خشکی خفیفی است که فقط گاهی پس از خواب طولانی ایجاد می‌شود.

اگر فرد دیگری هنگام خواب متوجه توقف‌های کوتاه تنفس، خرخرهای شدید یا نفس‌کشیدن غیرعادی شما می‌شود، بهتر است این موضوع را با پزشک مطرح کنید. در صورت نیاز، بررسی تخصصی خواب می‌تواند مشخص کند که آیا اختلال تنفسی وجود دارد یا خیر. برای خرید قرص جوشان اگزوموسیل کلیک کنید.

در مورد افرادی که از دستگاه CPAP استفاده می‌کنند نیز خشکی دهان می‌تواند با نشت هوا یا تنفس دهانی ارتباط داشته باشد و تنظیمات دستگاه باید توسط تیم درمان بررسی شود؛ تغییر خودسرانه تنظیمات توصیه نمی‌شود.

چه داروها و بیماری‌هایی باعث خشکی دهان می‌شوند؟

برخی داروها می‌توانند تولید بزاق را کاهش دهند و باعث شوند خشکی دهان فقط به صبح محدود نماند. داروهای خاصی در گروه داروهای ضدافسردگی، آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای فشار خون و داروهای ادرارآور از جمله مواردی هستند که می‌توانند با این مشکل ارتباط داشته باشند.

اگر از یک داروی جدید استفاده کرده‌اید و هم‌زمان متوجه خشکی دهان، بزاق غلیظ یا تشنگی بیشتر شده‌اید، بروشور دارو و عوارض احتمالی آن را بررسی کنید و در صورت آزاردهنده بودن مشکل، با پزشک یا داروساز صحبت کنید. قطع یا تغییر مقدار دارو بدون نظر پزشک کار درستی نیست.

برخی بیماری‌ها نیز می‌توانند باعث خشکی مداوم شوند. دیابت یکی از مواردی است که در آن خشکی دهان ممکن است همراه با تشنگی، تغییرات دهانی و افزایش خطر برخی مشکلات دهان و دندان دیده شود. البته خشکی دهان به‌تنهایی به معنای ابتلا به دیابت نیست.

این مقاله را از دست ندهید: قرص اگزوموسیل 600 برای چه بیماری‌هایی تجویز می‌شود؟

سندرم شوگرن نیز بیماری دیگری است که غدد تولیدکننده اشک و بزاق را درگیر می‌کند. ترکیب خشکی دهان و خشکی چشم، به‌خصوص زمانی که مداوم باشد، ارزش بررسی پزشکی دارد.

همچنین درمان‌های خاص سرطان، به‌ویژه پرتودرمانی ناحیه سر و گردن، می‌توانند غدد بزاقی را تحت تأثیر قرار دهند. برخی اختلالات غدد بزاقی و آسیب عصبی نیز در موارد خاص با کاهش ترشح بزاق ارتباط دارند.

پس اگر خشکی فقط چند دقیقه پس از بیدار شدن وجود دارد، یک مسیر بررسی با زمانی که فرد تمام روز دهان خشک دارد کاملاً یکسان نیست. استمرار علامت و نشانه‌های همراه، اطلاعات مهم‌تری از خود خشکی به ما می‌دهند.

برای خشکی دهان صبحگاهی چه کار کنیم؟

برای کاهش خشکی دهان، ابتدا باید عاملی را که آن را ایجاد یا تشدید می‌کند پیدا کرد؛ اما نوشیدن منظم آب، حفظ بهداشت دهان و کاهش تنفس دهانی از اقدامات ساده و قابل انجام هستند. اگر بینی شب‌ها گرفته است، بررسی علت گرفتگی می‌تواند از تلاش برای درمان خودِ خشکی مؤثرتر باشد. برای شروع می‌توانید چند تغییر ساده را امتحان کنید:

• در طول روز آب را به‌صورت منظم بنوشید و فقط به زمان تشنگی شدید موکول نکنید
• قبل از خواب بهداشت دهان و دندان را جدی بگیرید
• اگر بینی مرتب گرفته است، علت گرفتگی را پیگیری کنید
• از مصرف دخانیات خودداری کنید
• مصرف الکل و نوشیدنی‌های محرک را، به‌خصوص در ساعات نزدیک خواب، محدود کنید
• برای تحریک بزاق می‌توان از آدامس بدون قند استفاده کرد
• در صورت خشکی هوای اتاق، افزایش رطوبت محیط ممکن است کمک‌کننده باشد
• اگر دارویی مصرف می‌کنید که احتمال می‌دهید باعث خشکی شده، آن را خودسرانه قطع نکنید و با پزشک یا داروساز مشورت کنید

محصولات جایگزین بزاق نیز برای بعضی افراد مفید هستند. برخی فرآورده‌ها حاوی موادی مانند زایلیتول یا ترکیبات مرطوب‌کننده هستند و می‌توانند احساس خشکی را کاهش دهند. با این حال، این محصولات علت اصلی مشکل را درمان نمی‌کنند و بیشتر برای کنترل علامت کاربرد دارند.

یک نکته مهم دیگر، سلامت دندان‌هاست. بزاق از دندان‌ها محافظت می‌کند و کاهش طولانی‌مدت آن می‌تواند احتمال پوسیدگی دندان، عفونت دهان و مشکلات لثه را افزایش دهد. بنابراین خشکی مداوم را نباید یک ناراحتی گذرا دانست.

اگر با وجود رعایت این موارد، مشکل ادامه داشت، بهتر است به جای امتحان کردن درمان‌های خانگی متعدد، علت اصلی با کمک پزشک یا دندانپزشک بررسی شود. برای خرید نوسکاف کلیک کنید.

چه زمانی خشکی دهان نیاز به بررسی پزشکی دارد؟

خشکی گاه‌به‌گاه صبحگاهی اغلب به‌تنهایی نگران‌کننده نیست؛ اما تکرار مداوم، شدت زیاد یا همراه شدن آن با نشانه‌های دیگر، دلیل خوبی برای بررسی علت است. به‌خصوص زمانی که خشکی از صبح فراتر می‌رود و در طول روز نیز باقی می‌ماند.

• هم‌زمان خشکی چشم دارید
• تقریبا هر روز با دهان بسیار خشک از خواب بیدار می‌شوید
• خشکی پس از نوشیدن آب هم مدت زیادی باقی می‌ماند
• تشنگی غیرعادی یا ادرار کردن مکرر ایجاد شده است
• خروپف شدید یا وقفه تنفسی هنگام خواب گزارش می‌شود
• بلع یا صحبت کردن به دلیل خشکی دشوار شده است
• زخم، سوزش یا تغییر واضح مزه در دهان ایجاد شده است
• پوسیدگی دندان یا مشکلات لثه بیشتر از قبل شده‌اند
• زیر فک یا اطراف غدد بزاقی دچار تورم یا درد می‌شوید

در چنین شرایطی، پزشک یا دندانپزشک ابتدا درباره داروهای مصرفی، وضعیت خواب، میزان مصرف مایعات و سایر نشانه‌ها سؤال می‌کند. بسته به شرایط، بررسی دهان، آزمایش‌های لازم یا ارزیابی میزان تولید بزاق ممکن است انجام شود.

سخن پایانی

خشکی صبحگاهی دهان اغلب از کاهش بزاق در خواب، تنفس از راه دهان، گرفتگی بینی یا کم‌آبی ناشی می‌شود و همیشه به معنای وجود یک بیماری نیست. نکته مهم این است که تکرار و شدت مشکل را نادیده نگیرید، به‌خصوص اگر خروپف، وقفه تنفسی، تشنگی غیرعادی، خشکی چشم یا مشکلات دهان و دندان نیز وجود داشته باشد.

اگر فقط گاهی پس از خواب با دهان خشک بیدار می‌شوید، اصلاح عادت‌های قبل از خواب و توجه به وضعیت تنفس و مصرف مایعات می‌تواند شروع مناسبی باشد. اما در صورت مداوم بودن مشکل، پیدا کردن علت از درمان موقت مهم‌تر است.

سوالات متداول

چرا صبح بعد از بیدار شدن دهان خشک است؟

کاهش طبیعی ترشح بزاق در زمان خواب و تنفس از راه دهان از علت‌های شایع هستند. گرفتگی بینی، کم‌آبی بدن، خروپف، بعضی داروها و اختلالات خواب نیز می‌توانند این حالت را تشدید کنند.

آیا خشکی دهان صبحگاهی نشانه دیابت است؟

خیر، این علامت به‌تنهایی برای تشخیص دیابت کافی نیست. اگر خشکی با تشنگی غیرعادی، ادرار مکرر یا سایر تغییرات جسمی همراه شده، بررسی پزشکی منطقی‌تر است.

آیا خشکی دهان هنگام خواب می‌تواند از آپنه خواب باشد؟

بله، در برخی افراد آپنه خواب با تنفس دهانی و خشکی هنگام بیدار شدن همراه می‌شود؛ به‌ویژه اگر خروپف شدید، وقفه تنفسی یا خواب‌آلودگی روزانه نیز وجود داشته باشد.

چرا فقط شب‌ها دهانم خشک می‌شود؟

کاهش جریان بزاق در خواب، باز ماندن دهان و گرفتگی بینی می‌توانند توضیح دهند که چرا مشکل شبانه است اما در طول روز احساس خشکی ندارید.

آیا کم‌آبی باعث خشک شدن دهان در صبح می‌شود؟

بله، دریافت ناکافی مایعات می‌تواند یکی از عوامل باشد؛ با این حال، اگر با وجود مصرف مناسب مایعات مشکل تکرار می‌شود، بهتر است علت‌های دیگری مانند تنفس دهانی، داروها یا اختلال خواب نیز بررسی شوند.

منبع:

healthline.com