آیا استفاده روزانه از دهانشویه ضرر دارد؟ واقعیت درباره مصرف هر روزه

آیا استفاده روزانه از دهانشویه ضرر دارد؟ واقعیت درباره مصرف هر روزه

دهانشویه در صورت انتخاب درست می‌تواند به کنترل پلاک، التهاب لثه، بوی بد دهان یا پیشگیری از پوسیدگی کمک کند؛ اما مصرف هر نوع محلول شست‌وشوی دهان به شکل روزانه انتخاب مناسبی نیست. تفاوت اصلی میان یک محصول مناسب مصرف روزمره و یک دهانشویه درمانی، به ترکیبات فعال و علت استفاده برمی‌گردد. برای نمونه، کلرهگزیدین معمولا برای دوره‌های مشخص تجویز می‌شود، در حالی که بعضی انواع حاوی فلوراید برای استفاده منظم ساخته شده‌اند.

چه زمانی استفاده روزانه از دهانشویه می‌تواند مفید باشد؟

استفاده روزانه زمانی بهتر است که نوع محلول با نیاز دهان شما هماهنگ باشد و به عنوان مکمل مسواک و نخ دندان استفاده شود. برای مثال، برخی محصولات حاوی فلوراید می‌توانند در برنامه پیشگیری از پوسیدگی دندان نقش داشته باشند و بعضی دهانشویه‌های ضدپلاک نیز در کنار مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها به کنترل پلاک و التهاب لثه کمک می‌کنند. برای خرید قرص لاکتوگام کلیک کنید.

یک تصور اشتباه این است که هرچه دفعات شست‌وشوی دهان بیشتر باشد، محیط دهان تمیزتر می‌ماند. دهان یک محیط زنده است و تعداد زیادی از میکروارگانیسم‌ها در آن زندگی می‌کنند. هدف مراقبت دهان فقط از بین بردن تمام باکتری‌ها نیست؛ بلکه حفظ شرایطی است که با سلامت لثه، دندان و مخاط دهان سازگار باشد. به همین دلیل، انتخاب محصول باید بر اساس کاربرد آن انجام شود:

نکته دیگری که نباید نادیده گرفت، وجود خشکی دهان است. کاهش بزاق می‌تواند خطر پوسیدگی را افزایش دهد و در چنین شرایطی، محصولات حاوی الکل ممکن است احساس خشکی را بیشتر کنند. انجمن دندانپزشکی آمریکا برای افراد مبتلا به خشکی دهان، توجه به محصولات بدون الکل را منطقی می‌داند.

عوارض استفاده طولانی‌مدت از دهانشویه چیست؟

یکی از موادی که بیش از سایر ترکیبات نیاز به دقت دارد، کلرهگزیدین است. این ماده ضد میکروبی قدرتمندی محسوب می‌شود و در شرایط خاص دندانپزشکی کاربرد ارزشمندی دارد، اما استفاده طولانی‌مدت آن می‌تواند با لکه‌دار شدن دندان و زبان، تغییر حس چشایی و افزایش تشکیل جرم همراه باشد. به همین دلیل، مصرف آن بهتر است طبق توصیه دندانپزشک و برای مدت مشخص انجام شود.

این مقاله را از دست ندهید: علت خشکی دهان در صبح؛ دلایل خشک شدن دهان بعد از بیدار شدن از خواب

پژوهش‌های مربوط به میکروبیوم دهان نیز نکته جالب دیگری را نشان داده‌اند. مصرف ضدعفونی‌کننده‌های قوی مانند کلرهگزیدین می‌تواند ترکیب و تنوع جمعیت باکتریایی دهان را تغییر دهد. این یافته به معنای مضر بودن همه دهانشویه‌ها نیست؛ بلکه نشان می‌دهد استفاده بی‌دلیل و طولانی از مواد ضد میکروبی قوی، ایده خوبی نیست.

از طرف دیگر، دهانشویه‌های حاوی الکل ممکن است در برخی افراد احساس خشکی یا تحریک ایجاد کنند. این مسئله برای کسانی که از قبل خشکی دهان دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا بزاق نقش مهمی در محافظت طبیعی از دندان‌ها دارد.

بنابراین، اگر بعد از مصرف مداوم یک محصول متوجه سوزش، خشکی قابل توجه، تغییر مزه غذاها یا لکه‌های جدید روی دندان‌ها شدید، ادامه مصرف خودسرانه انتخاب مناسبی نیست.

آیا دهانشویه کلرهگزیدین برای استفاده روزانه مناسب است؟

در بیشتر موارد، کلرهگزیدین برای مصرف طولانی‌مدت و خودسرانه مناسب نیست و باید برای یک دوره مشخص و با دلیل مشخص استفاده شود. این ترکیب در کنترل پلاک و التهاب لثه بسیار مؤثر است، اما قدرت ضد میکروبی آن باعث شده مصرف طولانی‌مدت با پیامدهایی مانند تغییر رنگ دندان، تغییر مزه و تغییر ترکیب باکتری‌های دهان همراه باشد.

گاهی تصور می‌شود چون کلرهگزیدین باکتری‌ها را بهتر کنترل می‌کند، پس می‌توان از آن برای مراقبت معمول روزانه هم استفاده کرد. این برداشت درست نیست. در مراقبت دهان، قوی‌تر بودن الزاما به معنای مناسب‌تر بودن برای مصرف همیشگی نیست.

برای مثال، پس از برخی اقدامات دندانپزشکی یا در شرایط خاص لثه، دندانپزشک ممکن است استفاده از آن را برای مدت معینی توصیه کند. در چنین شرایطی، مزیت درمانی آن می‌تواند از عوارض احتمالی مصرف طولانی‌مدت مهم‌تر باشد.

بررسی‌ها نیز نشان داده‌اند که کلرهگزیدین می‌تواند تنوع میکروبی دهان را کاهش دهد. هنوز درباره تمام پیامدهای این تغییرات برای سلامت عمومی بدن پاسخ قطعی وجود ندارد، اما همین شواهد از رویکرد محتاطانه در مصرف طولانی‌مدت حمایت می‌کنند.

بنابراین، کلرهگزیدین را بهتر است با یک دهانشویه معمولی روزانه اشتباه نگیرید. اگر دندانپزشک برای شما دوره‌ای مشخص تعیین کرده، همان مقدار و همان مدت را رعایت کنید و پس از پایان دوره، مصرف را به شکل خودسرانه ادامه ندهید.

دهانشویه الکلی بهتر است یا بدون الکل؟

برای کسی که دهان خشکی دارد، نوع بدون الکل اغلب انتخاب ملایم‌تری است؛ اما وجود الکل به‌تنهایی به معنای مضر بودن محصول نیست. نکته مهم‌تر، هدف مصرف، ترکیبات محصول و واکنش دهان شما به آن است.

الکل در بعضی فرمول‌های دهانشویه به عنوان بخشی از ترکیب محصول استفاده می‌شود و درباره ارتباط آن با سرطان دهان نیز مطالعات مختلفی انجام شده است. بررسی مورد استناد انجمن دندانپزشکی آمریکا، ارتباط معناداری میان استفاده از دهانشویه و سرطان دهان، یا میان دهانشویه حاوی الکل و این سرطان پیدا نکرده است. 

با این حال، مسئله خشکی دهان همچنان اهمیت دارد. الکل می‌تواند برای بعضی افراد حس خشکی ایجاد کند و زمانی که ترشح بزاق از قبل کم است، انتخاب محصول بدون الکل می‌تواند تجربه راحت‌تری ایجاد کند.

افرادی که زخم‌های دهانی، مخاط حساس یا احساس سوزش شدید هنگام استفاده دارند نیز بهتر است محصولی ملایم‌تر را امتحان کنند یا درباره علت این واکنش با دندانپزشک مشورت کنند. برای خرید قرص جوشان اگزوموسیل کلیک کنید.

دهانشویه را قبل از مسواک استفاده کنیم یا بعد از آن؟

ترتیب مصرف به ترکیبات محصول و خمیردندان بستگی دارد، اما دهانشویه نباید به شکلی استفاده شود که مزیت فلوراید خمیردندان را بی‌دلیل از بین ببرد. برای همین، استفاده از آن در زمان دیگری از روز می‌تواند راهکار ساده‌ای باشد.

مسواک زدن همچنان مهم‌ترین بخش روتین مراقبت از دندان است. مسواک، پلاک را به شکل مکانیکی از سطح دندان جدا می‌کند و نخ دندان یا ابزارهای بین‌دندانی نیز نواحی‌ای را تمیز می‌کنند که برس مسواک به‌خوبی به آن‌ها نمی‌رسد. دهانشویه چنین نقشی را به طور کامل ایفا نمی‌کند.

اگر بعد از مسواک بلافاصله دهان را با مقدار زیادی مایع بشویید، ممکن است مقداری از ترکیبات باقی‌مانده خمیردندان، از جمله فلوراید، زودتر از محیط دهان خارج شود. به همین دلیل، برای بسیاری از افراد می‌توان دهانشویه را در زمان دیگری مانند بعد از وعده ناهار قرار داد؛ البته دستور مصرف محصول خاص شما اولویت دارد. چند نکته کاربردی را هم جدی بگیرید:

• محلول را قورت ندهید
• مقدار توصیه‌شده را بیشتر نکنید
• دهانشویه را جایگزین مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها نکنید
• مدت چرخاندن محلول در دهان را از دستور مصرف طولانی‌تر نکنید
• برای کودکان زیر 6 سال، مگر با توصیه دندانپزشک، از آن استفاده نکنید

در واقع، روتین خوب دهان قرار نیست با تعداد محصولات بیشتر پیچیده شود؛ باید طوری باشد که بتوانید آن را درست و منظم انجام دهید.

آیا دهانشویه جای مسواک و نخ دندان را می‌گیرد؟

خیر؛ حتی بهترین دهانشویه هم جای مسواک و تمیز کردن فضای بین دندان‌ها را نمی‌گیرد. این موضوع یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام خرید و مصرف محصولات مراقبت دهان باید در نظر گرفته شود.

پلاک دندان فقط یک مایع آلوده یا مجموعه‌ای از باکتری‌های شناور نیست؛ بخشی از آن به صورت بیوفیلم روی سطوح دندان قرار می‌گیرد. به همین دلیل، پاک‌سازی مکانیکی اهمیت زیادی دارد. دهانشویه می‌تواند به کنترل برخی باکتری‌ها، کاهش پلاک یا کمک به کنترل بوی بد دهان کمک کند، اما نمی‌تواند همان حرکت مکانیکی برس مسواک یا نخ دندان را تکرار کند.

انجمن دندانپزشکی آمریکا نیز تاکید می‌کند که دهانشویه باید به عنوان یک مرحله تکمیلی در کنار مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها در نظر گرفته شود.

اگر تنها به دلیل بوی بد دهان از محلول استفاده می‌کنید، باید علت را هم در نظر بگیرید. بوی بد دهان می‌تواند با تجمع پلاک، زبان، بیماری لثه، خشکی دهان یا عوامل دیگر ارتباط داشته باشد. پوشاندن بو با یک طعم نعناعی ممکن است فقط مشکل را برای مدتی پنهان کند.

همین موضوع درباره جرم دندان نیز صدق می‌کند. دهانشویه برای پاک کردن جرم سخت‌شده روی دندان ساخته نشده و نمی‌تواند جای جرم‌گیری حرفه‌ای را بگیرد. برای خرید شربت برون کلد کلیک کنید.

بنابراین یک روتین درست شامل مسواک مناسب، تمیز کردن بین دندان‌ها و در صورت نیاز یک محصول مناسب برای هدف مشخص است؛ نه اینکه تمام امید به یک بطری محلول شست‌وشوی دهان بسته شود.

سخن ‌پایانی

استفاده روزانه از دهانشویه برای همه افراد و همه محصولات یک حکم یکسان ندارد؛ نوع ترکیب و دلیل مصرف تعیین می‌کند که استفاده مداوم منطقی باشد یا نه.

نکته مهم این است که محصولاتی مانند کلرهگزیدین نباید با یک دهانشویه معمولی روزانه اشتباه گرفته شوند و مصرف طولانی‌مدت آن‌ها بدون نظر دندانپزشک می‌تواند مشکل‌ساز شود.

اگر دچار خشکی دهان هستید، محصولات بدون الکل می‌توانند انتخاب ملایم‌تری باشند و برای پیشگیری از پوسیدگی نیز برخی انواع حاوی فلوراید کاربرد دارند. پس دهانشویه را بهتر است یک ابزار کمکی در کنار مسواک و تمیز کردن فضای بین دندان‌ها بدانید، نه جایگزین آن‌ها.

سوالات متداول 

آیا می‌توان هر روز از دهانشویه استفاده کرد؟

بعضی محصولات برای مصرف منظم مناسب هستند، اما این موضوع درباره همه انواع صدق نمی‌کند. دهانشویه‌های درمانی مانند محصولات حاوی کلرهگزیدین اغلب باید در دوره مشخص مصرف شوند. برای انتخاب محصول روزانه، ترکیبات و هدف مصرف را بررسی کنید.

آیا دهانشویه برای دندان ضرر دارد؟

خودِ دهانشویه الزاما به دندان آسیب نمی‌زند. مشکل بیشتر زمانی ایجاد می‌شود که محصول نامناسب، بیش از مقدار توصیه‌شده یا برای مدت طولانی مصرف شود. برخی ترکیبات نیز می‌توانند باعث لکه یا تغییر رنگ سطح دندان شوند.

آیا دهانشویه باعث خشکی دهان می‌شود؟

برخی محصولات حاوی الکل ممکن است در بعضی افراد احساس خشکی ایجاد کنند. اگر از قبل با خشکی دهان مواجه هستید، انتخاب یک محصول بدون الکل می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.

آیا دهانشویه کلرهگزیدین را می‌توان همیشه استفاده کرد؟

خیر، مصرف طولانی‌مدت و خودسرانه آن توصیه نمی‌شود. کلرهگزیدین ممکن است باعث لکه روی دندان و تغییر حس چشایی شود و ترکیب میکروبی دهان را تغییر دهد.

دهانشویه قبل از مسواک بهتر است یا بعد از آن؟

ترتیب مصرف به نوع محصول و خمیردندان مربوط است. برای جلوگیری از شست‌وشوی سریع فلوراید خمیردندان، می‌توان دهانشویه را در زمان جداگانه‌ای از روز استفاده کرد؛ دستور مصرف محصول نیز باید رعایت شود.

آیا دهانشویه بوی بد دهان را از بین می‌برد؟

برخی محصولات می‌توانند بوی نامطبوع را کاهش دهند، اما اگر مشکل ماندگار باشد، فقط پوشاندن بو کافی نیست. پلاک دندان، التهاب لثه، زبان و خشکی دهان از مواردی هستند که باید بررسی شوند.

آیا دهانشویه برای کودکان مناسب است؟

برای کودکان زیر 6 سال، استفاده از دهانشویه معمولا توصیه نمی‌شود مگر اینکه دندانپزشک آن را تجویز کرده باشد؛ زیرا احتمال بلعیدن محلول در این سن بیشتر است.

منبع:

nytimes.com