سلامت پروستات؛ چه کارهایی واقعا موثر است؟

سلامت پروستات؛ چه کارهایی واقعا موثر است؟

به منظور حفظ سلامت پروستات و پیشگیری از بیماری‌هایی مانند سرطان یا بزرگی خوش‌خیم (BPH)، ترکیبی از رژیم غذایی غنی از لیکوپن(گوجه‌فرنگی پخته)، روی (Zinc) و اسیدهای چرب امگا 3، همراه با ورزش منظم و حفظ وزن ایده‌آل ضروری است.

 تحقیقات علمی حاکی از آن است که کاهش مصرف گوشت قرمز فرآوری شده و لبنیات پرچرب، در کنار انجام سالانه آزمایش PSA برای مردان بالای 50 سال، بهترین راه برای تضمین عملکرد صحیح این غده مهم است. 

چرا پروستات اینقدر مهم است؟

پروستات دقیقا چه کاری در بدن مردان انجام می‌دهد؟ پروستات یک غده به اندازه گردو است که وظیفه آن تولید مایع منی برای تغذیه و انتقال اسپرم است. سلامت آن مستقیما بر باروری و سیستم ادراری اثر می‌گذارد.

بسیاری از آقایان تا زمانی که دچار مشکل نشوند، به این عضو توجهی نمی‌کنند. اما لازم است بدانید که این غده کوچک در زیر مثانه، با افزایش سن تغییر ماهیت می‌دهد. تستوسترون در بدن مردان توسط آنزیمی به نام 5-آلفا ردوکتاز به دی‌هیدروتستوسترون (DHT) تبدیل می‌شود. تجمع DHT عامل اصلی رشد سلول‌های پروستات و ایجاد بزرگی خوش‌خیم پروستات است. 

دانستن این عملکرد به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چرا برخی مواد غذایی و داروها (که مهارکننده این آنزیم هستند) واقعا موثر عمل می‌کنند.

بررسی تغذیه مناسب برای سالم ماندن پروستات

چه بخوریم تا پروستات سالم بماند؟ رژیم غذایی مدیترانه‌ای و آسیایی که سرشار از سبزیجات، چربی‌های سالم و ماهی است، کمترین نرخ بیماری‌های پروستات را در جهان دارد. علم تغذیه از توصیه‌های کلی فراتر رفته و به ترکیبات زیست‌فعال رسیده است:

گوجه‌فرنگی پخته (حاوی لیکوپن)

بر خلاف تصور عموم، گوجه خام لیکوپن کمی آزاد می‌کند. پختن گوجه‌فرنگی باعث شکسته شدن دیواره سلولی و آزادسازی لیکوپن می‌شود که یک آنتی‌اکسیدان قوی برای محافظت از DNA سلول‌های پروستات است.

تخمه کدو منبع روی برای سلامت پروستات

پروستات بیشترین غلظت روی (Zinc) را نسبت به هر عضو دیگری در بدن دارد. روی برای جلوگیری از تبدیل تستوسترون به DHT حیاتی است.

چای سبز (کاتچین‌ها)

ترکیبات EGCG موجود در چای سبز، خاصیت ضدالتهابی قوی داشته و می‌تواند رشد سلول‌های سرطانی را کند نماید.

انار

مطالعات بالینی نشان داده‌اند که عصاره انار می‌تواند زمان دو برابر شدن سطح PSA را در مردان مبتلا به سرطان پروستات اولیه به تعویق بیندازد.

مکمل‌ها و گیاهان دارویی مناسب برای آقایان

آیا مکمل‌ها جایگزین دارو می‌شوند؟ خیر، اما مکمل‌ها می‌توانند علائم ادراری ناشی از BPH را تسکین دهند. یکی از بحث‌برانگیزترین موارد در دنیای پزشکی، استفاده از گیاهان دارویی است:

نخل اره‌ای

این گیاه بومی آمریکا سال‌هاست که به عنوان درمان استاندارد در اروپا استفاده می‌شود. مکانیسم اثر آن مشابه داروی فیناستراید است (مهار تبدیل تستوسترون). مطالعات متاآنالیز اخیر نشان می‌دهد که نخل اره‌ای می‌تواند تکرر ادرار شبانه را کاهش دهد، اما بر اندازه فیزیکی پروستات تأثیر چشمگیری ندارد.

ریشه گزنه 

گزنه اغلب به صورت ترکیبی با نخل اره‌ای تجویز می‌شود. این گیاه به بهبود جریان ادرار و تخلیه کامل مثانه کمک می‌کند.

سلنیوم و ویتامین E

در دهه گذشته تصور می‌شد این دو معجزه می‌کنند. اما مطالعه عظیم SELECT نشان داد که مصرف خودسرانه ویتامین E و سلنیوم نه تنها از سرطان پروستات پیشگیری نمی‌کند، بلکه در دوزهای بالا ممکن است خطرناک هم باشد. ویتامین‌ها را از غذا بگیرید، نه قرص، مگر با دستور پزشک.

این مقاله را از دست ندهید: قرص فنازومکس؛ تسکین فوری درد و سوزش ادرار

حرکات اصلاحی برای حفظ سلامت پروستات

آیا نشستن طولانی برای پروستات ضرر دارد؟ بله، نشستن طولانی و کم‌تحرکی منجر به احتقان خون در لگن و التهاب پروستات (پروستاتیت) می‌شود. سبک زندگی امروزی، دشمن سلامت لگن است. برای مقابله با این موضوع، دو راهکار کلیدی وجود دارد:

1. ورزش‌های هوازی: پیاده‌روی سریع، شنا و دوچرخه‌سواری (با زین استاندارد و حفره‌دار) گردش خون را بهبود می‌بخشد و سطح هورمون‌های استرس را کاهش می‌دهد.
2. مدیریت استرس: استرس مزمن باعث انقباض عضلات کف لگن می‌شود که علائمی شبیه به پروستاتیت ایجاد می‌کند.

تمرینات کگل

تمرینات کگل (Kegel) عضلات کف لگن را تقویت می‌کنند. این عضلات از مثانه و روده حمایت می‌کنند و تقویت آن‌ها به کنترل ادرار پس از جراحی‌های پروستات کمک شایانی می‌کند. برای انجام آن، عضلاتی که با آن جلوی خروج گاز یا ادرار را می‌گیرید منقبض کنید، 5 ثانیه نگه دارید و رها کنید. برای خرید ساپلاس ویژن مدز کلیک کنید.

چه زمانی باید به دکتر مراجعه کنیم؟ 

از سن 50 سالگی، و اگر سابقه خانوادگی دارید از 45 سالگی، انجام آزمایش خون PSA و معاینه فیزیکی (DRE) الزامی است. حالا نظر پزشکان نسبت به آزمایش PSA تغییر کرده است. بالا بودن PSA لزوما به معنای سرطان نیست؛ عفونت، دوچرخه‌سواری اخیر یا رابطه جنسی هم می‌تواند آن را بالا ببرد. امروزه از فاکتورهای دقیق‌تری مثل:

• سرعت افزایش PSA (PSA Velocity)
• نسبت PSA آزاد به کل
• MRI چند پارامتری استفاده می‌شود تا از بیوپسی‌های غیرضروری جلوگیری شود. 

فواید راهکارهای پیشگیرانه برای پروستات مردان

اجرای راهکارهای بالا چه سودی برای شما دارد؟

• کاهش ریسک سرطان: با حذف عوامل التهاب‌زا.
• کاهش تکرر ادرار شبانه: خواب عمیق‌تر و باکیفیت‌تر.
• افزایش اعتماد به نفس: کنترل کامل بر سیستم ادراری.
• جلوگیری از سنگ مثانه: تخلیه کامل ادرار مانع رسوب املاح می‌شود.
• بهبود عملکرد جنسی: سلامت عروق خونی پروستات مساوی است با عملکرد بهتر نعوظ.

استرس و سندروم CPPS چه ارتباطی با پروستات دارند؟

زمانی که اعصاب‌تان خرد است، پروستات‌تان درد می‌گیرد. بسیاری از مردان با شکایت از درد در ناحیه لگن و زیر شکم به پزشک مراجعه می‌کنند، اما آزمایش‌های عفونت و سونوگرافی آن‌ها کاملا سالم است. پس مشکل کجاست؟

این وضعیت اغلب به عنوان سندرم درد مزمن لگنی (CPPS) شناخته می‌شود. استرس مزمن، اضطراب کاری و فشارهای روانی موجب می‌شود که شما ناخودآگاه عضلات کف لگن خود را منقبض کنید. این انقباض دائمی سبب گرفتگی عضلانی، التهاب و درد می‌شود که دقیقا علائمی شبیه به پروستاتیت دارد. برای مدیریت این راهکارها را انجام دهید:

• تکنیک تنفس دیافراگمی: روزانه 10 دقیقه تمرین کنید که نفس‌های عمیق شکمی بکشید تا عضلات کف لگن شل شوند (برخلاف کگل که عضلات را سفت می‌کند، اینجا هدف ریلکسیشن است).
• گرما درمانی: استفاده از کیسه آب گرم یا نشستن در وان آب گرم می‌تواند اسپاسم‌های عضلانی ناشی از استرس را باز کند.
• اصلاح وضعیت نشستن: اگر کار پشت میز دارید، هر 45 دقیقه بلند شوید. قوز کردن فشار داخل شکمی را افزایش داده و به لگن فشار می‌آورد.

 نوشیدن مایعات برای کمک به سلامت پروستات

یکی از اشتباهات رایج مردان مبتلا به مشکلات پروستات، قطع مصرف آب برای جلوگیری از تکرر ادرار است. این کار خطرناک است و باعث غلیظ شدن ادرار و تحریک بیشتر مثانه می‌شود.

• صبح تا عصر: آب کافی بنوشید تا ادرارتان شفاف باشد.
• 2 ساعت قبل از خواب: مصرف مایعات را قطع کنید تا نیاز به بیدار شدن در شب (نوکتوریا) کاهش یابد.
• پرهیز از محرک‌ها: قهوه و الکل ادرارآورهای قوی هستند. مصرف کافئین را به صبح محدود کنید.

سخن پایانی

در آخر، سلامت پروستات موضوعی نیست که آن را به شانس واگذار کنید یا تا زمان بروز درد به تعویق بیندازید.  با جایگزین کردن چربی‌های حیوانی با روغن‌های گیاهی، افزودن حرکت به روتین روزانه و انجام چکاپ‌های دوره‌ای، شما نه تنها از یک بیماری سخت پیشگیری می‌کنید، بلکه کیفیت سال‌های طلایی عمر خود را تضمین می‌نمایید.

در صورتی که بالای 45 سال دارید و تا به حال آزمایش PSA نداده‌اید، همین هفته برای یک چکاپ کلی وقت بگیرید. برای خرید پاورفیت هولیستیکا کلیک کنید.

سوالات متداول 

1. آیا دوچرخه‌سواری باعث آسیب به پروستات می‌شود؟ 

دوچرخه‌سواری طولانی با زین‌های باریک و سفت می‌تواند باعث فشار به ناحیه پرینه و بی‌حسی موقت یا افزایش سطح PSA شود. اما باعث سرطان نمی‌شود. استفاده از زین‌های پهن حفره‌دار و شورت‌های پددار این فشار را خنثی می‌کند.

2. علائم اولیه مشکلات پروستات چیست؟ 

شایع‌ترین علائم شامل جریان ادرار ضعیف یا قطع و وصل شونده، نیاز فوری و ناگهانی به دفع ادرار، تکرر ادرار به ویژه در شب (نوکتوریا) و احساس عدم تخلیه کامل مثانه است. درد در ناحیه لگن یا مشاهده خون در ادرار/منی علائم هشدار دهنده جدی‌تری هستند.

3. رابطه جنسی بر سلامت پروستات تأثیر دارد؟ 

تحقیقات نشان می‌دهد که انزال منظم (حدود 21 بار در ماه) ممکن است خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش دهد. تئوری این است که این کار باعث پاکسازی پروستات از مواد محرک و التهاب‌زا می‌شود. در نهایت، فعالیت جنسی متعادل برای این غده مفید است.

منبع: health.harvard.edu