قرص آهن را با چه چیزی نباید خورد؟ + زمان طلایی مصرف

قرص آهن را با چه چیزی نباید خورد؟ + زمان طلایی مصرف

به منظور جذب بهتر قرص آهن، مصرف همزمان آن با لبنیات مثل شیر، ماست، پنیر، چای سیاه و سبز، قهوه، تخم‌مرغ، غلات کامل، نان‌های سبوس‌دار و همچنین مکمل‌های کلسیم ممنوع است.

 این مواد حاوی مهارکننده‌هایی مثل کلسیم، تانن، فیتات و پلی‌فنول هستند که مانند یک مانع، جلوی ورود آهن به جریان خون می‌گیرند. برای درمان سریع کم‌خونی فقر آهن، مکمل خود را با معده خالی و همراه با یک لیوان آب پرتقال یا لیموترش میل نماید. به علاوه، رعایت فاصله زمانی حداقل 2 ساعته بین مصرف آهن و مواد غذایی ذکر شده، قانون طلایی تاثیر در درمان شماست.

بعد از خوردن قرص آهن چه چیزهایی نباید خورد؟

زمانی که شما یک کپسول یا قرص آهن مصرف می‌کنید، یک تغییر شیمیایی در معده و روده کوچک (دوازدهه) ایجاد می‌شود. در صورتس که بلافاصله بعد از مکمل، مواد غذایی اشتباهی وارد بدن کنید، مولکول‌های آهن به جای جذب شدن، به مواد دیگر چسبیده و دفع می‌شوند. در اینجا لیست مواد غذایی مصرفی ممنوعه را بررسی خواهیم کرد:

1. لبنیات و منابع کلسیم

کلسیم و آهن جهت ورود به سلول‌های روده از یک دروازه مشترک (کانال‌های پروتئینی) استفاده می‌کنند. وقتی شما شیر، ماست، دوغ یا پنیر می‌خورید، کلسیم به دلیل غلظت بالا برنده این رقابت می‌شود و آهن پشت در می‌ماند. حتی مصرف 300 میلی‌گرم کلسیم (معادل یک لیوان شیر) می‌تواند جذب آهن را تا 60 درصد کاهش دهد.

2. چای و قهوه

شاید شنیده باشید که چای آهن را می‌سوزاند. این اصطلاح عامیانه از نظر علمی یعنی کیلاته شدن. چای (سیاه و سبز) و قهوه سرشار از تانن‌ها و پلی‌فنول‌ها هستند. این ترکیبات مولکول‌های آهن را در آغوش می‌گیرند و به یک کمپلکس بزرگ و نامحلول تبدیل می‌کنند که بدن قادر به جذب آن نیست. حتی دمنوش‌های گیاهی و شکلات داغ هم می‌توانند چنین اثری داشته باشند.

3. فیبرهای نامحلول و فیتات‌ها

غلات کامل، حبوبات خام (مثل سویا)، آجیل و نان‌های سبوس‌دار حاوی اسید فیتیک هستند. فیتات‌ها تمایل عجیبی به چسبیدن به مواد معدنی دارند. در صورتی که بلافاصله بعد از قرص آهن یک وعده غذایی سنگین حاوی برنج قهوه‌ای یا نان سنگک بخورید، بخش زیادی از مکمل دفع می‌شود.

4. آنتی‌اسیدها و داروهای معده

محیط اسیدی معده بهترین محیط جذب آهن است. داروهایی که اسید معده را خنثی می‌کنند (شربت معده، قرص‌های جویدنی ضد اسید) یا مهارکننده‌های پمپ پروتون (مثل امپرازول)، با قلیایی کردن محیط، فرآیند یونیزه شدن آهن را مختل می‌کنند.

بهترین زمان مصرف قرص آهن شب یا روز؟

این مورد به تحمل دستگاه گوارش شما بستگی دارد:

• صبح ناشتا: از نظر جذب مولکولی، بهترین زمان مصرف قرص آهن، صبح ناشتا است. زمانی که معده خالی است، محیط اسیدی‌تر بوده و هیچ ماده غذایی مزاحمی وجود ندارد. این شرایط، جذب آهن (به خصوص فرم‌های فروس سولفات) را به اوج می‌رساند.
• آخر شب: متاسفانه بسیاری از افراد با خوردن آهن با معده خالی دچار حالت تهوع، دل‌درد یا سوزش سر دل می‌شوند. اگر شماهم اینگونه هستید، بهترین زمان مصرف قرص آهن شب قبل از خواب است. 

سیستم گوارش در شب فعالیت کمتری دارد و خواب می‌تواند حس تهوع را پوشش دهد. اغلب فاصله زیادی از آخرین وعده غذایی (شام) گذشته است. یادتان باشد اگر شام لبنیات داشته‌اید، لازم است حداقل دو ساعت صبر کنید و سپس قرص را میل کرده و بخوابید. برای خرید قرص ferrodin کلیک کنید.

قرص اهن را با چه نوشیدنی بخوریم؟

انتخاب مایعی که با آن قرص را می‌خورید، می‌تواند نحوه درمان شما را تغییر دهد. آب مناسب است اما بهترین گزینه نیست. برای تبدیل شدن به یک جذب‌کننده حرفه‌ای آهن، باید محیط معده را اسیدی نمایید. ویتامین C (اسید اسکوربیک) نقش کاتالیزور را دارد. این ویتامین آهن را از فرم فریک (Fe3+) که جذب سختی دارد، به فرم فروس (Fe2+) که راحت جذب می‌شود، احیا می‌کند.

• بهترین گزینه: یک نیم‌لیوان آب پرتقال تازه خانگی یا آب مخلوط با چند قطره لیموترش تازه.
• گزینه ممنوعه: نوشابه‌های سیاه (حاوی فسفات هستند که آهن را دفع می‌کند)، شیر کاکائو و چای سرد.

قرص اهن با چه ویتامینی تداخل دارد؟

تداخلات همواره منفی نیستند، گاهی مثبت‌اند. اما در رابطه با مکمل‌ها، رقابت بر سر جذب بسیار شدید است.

• ویتامین E: مصرف دوزهای بالای آهن می‌تواند باعث تخریب ویتامین E در بدن شود. اگر مکمل ویتامین E مصرف می‌کنید، آن‌ها را در دو وعده کاملاً جداگانه میل کنید.
• زینک (روی): روی و آهن باهم رقبای سرسختی هستند. در صورتی که پزشک برای ریزش مو به شما زینک داده و برای کم‌خونی آهن، هیچگاه آن‌ها را با هم نخورید. آهن را صبح و زینک را ظهر یا شب مصرف کنید.
• کلسیم: همانطور که اشاره شد، مکمل‌های کلسیم بیشترین تداخل را با آهن دارند. در صورتی که پوکی استخوان دارید و مجبور به مصرف هر دو هستید، کلسیم را با صبحانه و آهن را هنگام خواب میل کنید.

خواص و فواید مصرف صحیح آهن

زمانی که نکات بالا را رعایت کنید و ذخایر فریتین بدن پر شود، تغییرات چشمگیری در کیفیت زندگی خود حس خواهید کرد:

• انفجار انرژی سلولی: آهن مسئول حمل اکسیژن است. با درمان کم‌خونی، سلول‌ها اکسیژن بیشتری دریافت کرده و خستگی مزمن و خواب‌آلودگی پس از ظهر ناپدید می‌شود.
• تقویت عملکرد مغز: مغز برای تمرکز نیاز به اکسیژن دارد. مصرف صحیح آهن باعث بهبود حافظه کوتاه مدت و قدرت یادگیری می‌شود.
• احیای پوست و مو: ریزش موی ناشی از فقر آهن بسیار شایع است. با پر شدن ذخایر، فولیکول‌های مو تقویت شده و رنگ‌ریدگی پوست و بستر ناخن‌ها از بین می‌رود.
• تقویت سیستم ایمنی: گلبول‌های سفید برای مبارزه با ویروس‌ها به آنزیم‌های وابسته به آهن نیاز دارند.
• عملکرد ورزشی بهتر: اسید لاکتیک کمتر تجمع پیدا می‌کند و نفس‌تنگی حین فعالیت کاهش می‌یابد.

این مقاله را از دست ندهید: 15 تا از بهترین میوه ‌های خون‌ ساز برای درمان کم‌خونی

چند ساعت بعد از قرص اهن شیر بخوریم؟

شیر به دلیل داشتن کازئین و کلسیم بالا، یک مانع جدی است. قانون کلی و علمی این است: حداقل 2 ساعت فاصله. اگر ساعت 8 صبح قرص آهن خورده‌اید، تا ساعت 10 صبح نباید شیر، پنیر یا لته (قهوه با شیر) میل نمایید. این زمان به قرص اجازه می‌دهد از معده عبور نموده و وارد مراحل اولیه جذب در روده شود، جایی که دیگر کلسیم شیر نمی‌تواند مزاحمتی ایجاد کند.

قرص آهن را چند روز یکبار بخوریم؟

به طور سنتی، پزشکان مصرف روزانه را تجویز می‌کردند. اما مطالعات اخیر نشان می‌دهد که مصرف دوزهای بالای آهن به صورت روزانه، منجر به افزایش هورمونی به نام هپسیدین (Hepcidin) در کبد می‌شود. هپسیدین مانع جذب آهن می‌شود و تا 24 ساعت بالا می‌ماند.

در نهایت، برای برخی بیماران، مصرف یک روز در میان قرص آهن ممکن است جذب کلی را افزایش داده و عوارض گوارشی (مثل یبوست و سیاهی مدفوع) را به شدت کاهش دهد.

با این وجود، هیچگاه خودسرانه دوز را تغییر ندهید. در صورتی که کم‌خونی شدید دارید، طبق دستور پزشک که ممکن است روزانه باشد عمل کنید، اما اگر عوارض گوارشی شدید دارید، با مشورت پزشک روش یک روز در میان را امتحان کنید.

تداخل مکمل آهن با داروهای خاص 

بسیاری از افراد تصور می‌کنند تداخل فقط مربوط به مواد غذایی است، اما مصرف همزمان قرص آهن با برخی داروهای متداول می‌تواند تاثیر هر دو را خنثی کند.

• تیروئید (لووتیروکسین): آهن مانند یک آهنربا به لووتیروکسین می‌چسبد و اجازه جذب آن را نمی‌دهد. در نتیجه، با وجود مصرف دارو، علائم کم‌کاری تیروئید شما بهبود نمی‌یابد. لازم است بین این دو دارو حداقل 4 ساعت فاصله بگذارید.
• آنتی‌بیوتیک‌ها: داروهایی مثل سیپروفلوکساسین یا تتراسایکلین اگر با آهن خورده شوند، قدرت باکتری‌کشی خود را از دست می‌دهند.
• داروهای پارکینسون: لوودوپا از دیگر داروهایی است که در حضور مکمل آهن، جذبش به شدت افت می‌کند.

نقش منیزیم در جذب آهن چیست؟

بسیاری از ورزشکاران یا افرادی که استرس دارند، همزمان از مکمل منیزیم استفاده می‌کنند. منیزیم تداخل مستقیم و شدیدی مانند کلسیم با آهن ندارد، اما بهتر است به جهت احتیاط و برای جلوگیری از رقابت در جذب مواد معدنی در روده، این دو مکمل را با فاصله حداقل 2 ساعت از یکدیگر مصرف کنید. بهترین راه این است؛ آهن را صبح زود و منیزیم را شب قبل از خواب که به کیفیت خواب هم کمک می‌کند، میل نمایید.

آیا اسفناج منبع خوبی برای همزمانی با قرص آهن است؟

بسیاری از مراجعه کنندگان می‌پرسند آیا می‌توانیم قرص آهن را با سالاد اسفناج بخوریم تا اثرش دوبرابر شود؟ باید بگوییم خیر! هرچند اسفناج خودش حاوی آهن است، اما سرشار از ماده‌ای به نام اگزالات است. اگزالات یک پیوند شیمیایی قوی با آهن ایجاد می‌کند که دفع آن را از بدن تسریع می‌کند. 

در نهایت، برخلاف تصور اغلب افراد، اسفناج نه تنها به جذب مکمل شما کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند مانع آن شود. به منظور مشاهده بهترین نتیجه، مکمل خود را با منابع حیوانی (مثل یک تکه کوچک مرغ یا گوشت) همراه کنید؛ چرا که پروتئین حیوانی حاوی فاکتوری است که جذب آهن غیر‌هِم موجود در قرص را تسهیل می‌نماید. برای خرید قرص فروزمال کلیک کنید.

سخن پایانی

در نهایت، درمان کم‌خونی فقط مصرف مکمل خارجی نیست؛ نحوه درست خوردن است. دانستن اینکه قرص آهن را با چه چیزی نباید خورد، بسیار حائز اهمیت است. با حذف تداخلات لبنی و چای و اضافه کردن ویتامین C به روتین مصرف، شما مسیر درمان 6 ماهه را در 3 ماه طی خواهید نمود. 

سوالات متداول 

آیا خوردن قرص آهن باعث چاقی می‌شود؟ 

خیر، مکمل آهن به خودی خود کالری نداشته و باعث تولید چربی نمی‌شود. اما با درمان کم‌خونی، اشتهای شما که قبلا سرکوب شده بود باز می‌گردد و سوخت‌وساز بدن تنظیم می‌شود که نشانه سلامتی است، نه چاقی کاذب.

آیا مصرف قرص آهن رنگ دندان را سیاه می‌کند؟ 

قرص‌های روکش‌دار و کپسول‌ها که بلعیده می‌شوند دندان را سیاه نمی‌کنند. این عارضه مخصوص قطره‌های آهن کودکان است. اگر قطره را انتهای حلق بریزید و بلافاصله آب بنوشید، سیاه شدن دندان به حداقل می‌رسد.

اگر یک دوز قرص آهن را فراموش کردیم چه کنیم؟ 

در صورتی که نزدیک به زمان دوز بعدی نیستید، بلافاصله آن را مصرف کنید. اما اگر به زمان دوز بعدی نزدیک هستید، دوز فراموش شده را رها کنید و هرگز دو قرص را همزمان نخورید) چرا که باعث مسمومیت و مشکلات گوارشی شدید می‌شود.

منبع: health