ویتامین C بهتر است یا نیاسینامید؟ تفاوتی که باید بدانید

ویتامین C بهتر است یا نیاسینامید؟ تفاوتی که باید بدانید

انتخاب بین سرم ویتامین C یا نیاسینامید یکی از پرسش‌های رایج در روتین مراقبت از پوست است. هر دو ماده از ترکیبات شناخته‌شده محصولات پوستی هستند، اما عملکرد یکسانی ندارند. ویتامین C بیشتر به‌خاطر خاصیت آنتی‌اکسیدانی، کمک به روشن‌تر شدن پوست، کاهش لک و حمایت از تولید کلاژن شناخته می‌شود؛ در مقابل، نیاسینامید یا ویتامین B3 بیشتر روی تقویت سد پوستی، کنترل چربی، کاهش قرمزی، بهبود ظاهر منافذ و یکنواخت‌تر شدن رنگ پوست تمرکز دارد. 

انتخاب گزینه مناسب باید بر اساس نوع پوست و مشکل اصلی آن انجام شود. در ادامه، سرم ویتامین C و سرم نیاسینامید را از نظر فواید، کاربرد، نوع پوست، لک، جوش، چربی، ضدپیری و نحوه استفاده با هم مقایسه می‌کنیم تا مشخص شود کدام گزینه انتخاب مناسب‌تری است.

سرم ویتامین C برای چیست؟

ویتامین C یکی از آنتی‌اکسیدان‌های مهم مورد استفاده در محصولات مراقبت از پوست است. شکل فعال و شناخته‌شده آن یعنی L-Ascorbic Acid در فرمولاسیون بسیاری از سرم‌های روشن‌کننده و ضدپیری استفاده می‌شود. این ماده می‌تواند با خنثی کردن بخشی از استرس اکسیداتیو ناشی از عوامل محیطی، از پوست در برابر آسیب‌های مرتبط با نور خورشید و عوامل آسیب‌رسان محیطی حمایت کند.

یکی از دلایل محبوبیت ویتامین C، ارتباط آن با تولید کلاژن است. کلاژن نقش مهمی در استحکام و ساختار پوست دارد و کاهش آن با افزایش سن، در ایجاد خطوط و چروک‌های پوستی موثر است. بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که ویتامین C موضعی می‌تواند در مسیرهای مرتبط با سنتز کلاژن نقش داشته باشد.

از طرف دیگر، ویتامین C روی فرایند تولید رنگدانه نیز اثر می‌گذارد. به همین دلیل در محصولات مخصوص پوست‌های کدر، دارای لک و ناهمگونی رنگ پوست مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مهم‌ترین فواید سرم ویتامین سی

• کمک به یکنواخت‌تر شدن رنگ پوست
• بهبود ظاهر خطوط ریز و ناهمواری‌های پوستی
• کمک به روشن‌تر و شفاف‌تر شدن ظاهر پوست
• مقابله با استرس اکسیداتیو ناشی از عوامل محیطی
• کمک به بهبود ظاهر پوست آسیب‌دیده از نور خورشید
• حمایت از تولید کلاژن و بهبود علائم ظاهری پیری پوست
• کاهش ظاهر لک‌ها و تیرگی‌های ناشی از افزایش رنگدانه

یک مرور سیستماتیک در سال 2023 که مطالعات ویتامین C موضعی در زمینه ملاسما و پیری نوری پوست را بررسی کرده بود، بهبود ظاهر چروک و کاهش قابل‌توجه رنگدانه را در مطالعات موجود گزارش کرد؛ البته پژوهشگران تاکید کردند که تعداد مطالعات و شرکت‌کنندگان محدود بوده و برای تعیین بهترین غلظت و فرمولاسیون، تحقیقات بیشتری لازم است.

سرم نیاسینامید برای چیست؟

نیاسینامید شکل فعال ویتامین B3 است و به دلیل تحمل‌پذیری مناسب و کاربردهای متنوع، یکی از مواد پرکاربرد در محصولات مراقبت از پوست محسوب می‌شود. این ترکیب برخلاف ویتامین C فقط یک ماده روشن‌کننده نیست و می‌تواند هم‌زمان روی چند جنبه از سلامت پوست اثر بگذارد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نیاسینامید، نقش آن در تقویت سد دفاعی پوست است. سد پوستی سالم کمک می‌کند آب بهتر در پوست حفظ شود و پوست در برابر عوامل تحریک‌کننده خارجی مقاومت بیشتری داشته باشد. مطالعات نشان داده‌اند که استفاده موضعی از نیاسینامید می‌تواند سنتز سرامیدها و برخی چربی‌های ضروری لایه شاخی پوست را افزایش دهد و به کاهش از دست رفتن آب از سطح پوست کمک کند.

نیاسینامید همچنین برای پوست‌های چرب مورد توجه است. در یک مطالعه بالینی، استفاده موضعی از نیاسینامید 2 درصد با کاهش میزان ترشح سبوم در طول چند هفته همراه بود. همچنین کپسول پیگمنتا درمکس را نیز ببینید.

مهم‌ترین فواید سرم نیاسینامید

• کمک به حفظ رطوبت پوست
• بهبود ظاهر منافذ قابل مشاهده
• کمک به کنترل چربی اضافی پوست
• تقویت سد دفاعی و محافظتی پوست
• کمک به کاهش قرمزی و تحریک پوست
• بهبود ظاهر خطوط ریز و نشانه‌های پیری
• کمک به کاهش لک و ناهمگونی رنگ پوست
• مناسب برای بسیاری از پوست‌های چرب، مختلط و حساس

مطالعات بالینی همچنین نشان داده‌اند که نیاسینامید می‌تواند در کاهش ظاهر لکه‌های پررنگ و بهبود یکنواختی رنگ پوست موثر باشد. برای مثال، در یک مطالعه استفاده از فرآورده حاوی 5 درصد نیاسینامید با کاهش هایپرپیگمنتیشن بعد از چند هفته همراه بود.

ویتامین C یا نیاسینامید؛ کدام برای لک بهتر است؟

اگر مهم‌ترین هدف، کاهش لک و روشن‌تر شدن پوست باشد، هر دو گزینه می‌توانند مفید باشند؛ اما مسیر اثرگذاری آن‌ها متفاوت است. ویتامین C با اثرگذاری بر فرایندهای مرتبط با تولید ملانین و همچنین فعالیت آنتی‌اکسیدانی، می‌تواند به کاهش ظاهر تیرگی و لک کمک نماید. شواهد موجود برای ویتامین C موضعی، به‌خصوص در زمینه آسیب نوری و تغییرات رنگدانه‌ای، قابل توجه است؛ هرچند میزان اثرگذاری به نوع محصول و فرمولاسیون بستگی دارد.

نیاسینامید نیز می‌تواند به کاهش لک کمک کند، اما مکانیسم آن متفاوت است. یکی از مسیرهای شناخته‌شده عملکرد نیاسینامید، کاهش انتقال ملانوزوم‌ها از ملانوسیت‌ها به کراتینوسیت‌ها است. در یک مطالعه بالینی، فرآورده حاوی 5 درصد نیاسینامید توانست ظاهر هایپرپیگمنتیشن را در مقایسه با محصول کنترل کاهش دهد.

بنابراین اگر هدف اصلی روشن‌کنندگی، کدری و لک‌های ناشی از آفتاب باشد، ویتامین C می‌تواند انتخاب جذابی باشد؛ اما اگر پوست هم‌زمان چرب، حساس یا مستعد قرمزی باشد، نیاسینامید گزینه متعادل‌تری خواهد بود.

این مقاله را از دست ندهید: نیاسینامید چیست و چه تاثیری بر منافذ باز و جوش دارد؟

برای پوست چرب، ویتامین C بهتر است یا نیاسینامید؟

در پوست‌های چرب، نیاسینامید اغلب انتخاب کاربردی‌تری است. دلیل اصلی این موضوع، شواهد مربوط به تأثیر نیاسینامید بر میزان سبوم است. یک مطالعه روی استفاده موضعی از نیاسینامید 2 درصد نشان داد که میزان ترشح سبوم در گروه دریافت‌کننده نیاسینامید پس از 2 و 4 هفته کاهش پیدا کرد.

این ویژگی باعث شده است نیاسینامید در بسیاری از محصولات مخصوص پوست چرب و مختلط استفاده شود. ویتامین C نیز می‌تواند برای پوست چرب قابل استفاده باشد و چربی پوست به‌خودی‌خود مانعی برای مصرف آن نیست؛ با این حال، مزیت اصلی ویتامین C کنترل سبوم نیست. بنابراین اگر دغدغه اصلی چربی، براق شدن پوست و ظاهر منافذ باشد، نیاسینامید معمولاً انتخاب هدفمندتری است.

برای پوست حساس کدام بهتر است؟

اگر پوست به‌سرعت قرمز یا تحریک می‌شود، انتخاب محصول اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نیاسینامید به طور کلی ماده‌ای با تحمل پوستی مناسب محسوب می‌شود و در محصولات مراقبت از پوست با هدف تقویت سد پوستی، کاهش خشکی و بهبود شرایط پوست‌های حساس به کار می‌رود. پژوهش‌ها نیز نقش آن در بهبود عملکرد سد پوستی و کاهش از دست رفتن آب از پوست را نشان داده‌اند.

در مقابل، برخی فرمول‌های ویتامین C، به‌ویژه محصولاتی که از L-Ascorbic Acid با غلظت بالاتر استفاده می‌کنند، ممکن است برای بعضی افراد احساس سوزش یا تحریک ایجاد کنند. بنابراین برای پوست حساس، انتخاب یک محصول ملایم و شروع تدریجی اهمیت زیادی دارد.

به همین دلیل، اگر پوست بسیار حساس باشد و هدف اصلی نیز کنترل التهاب، تقویت سد پوستی و حفظ رطوبت باشد، نیاسینامید اغلب انتخاب ساده‌تری برای شروع است. همچنین كرم روشن كننده درماليفت را نیز ببینید.

ویتامین C یا نیاسینامید برای جوش و پوست مستعد آکنه؟

اگر مشکل اصلی پوست چربی و جوش باشد، نیاسینامید معمولاً انتخاب مناسب‌تری است. نیاسینامید علاوه بر کمک به کنترل سبوم، به دلیل اثرات ضدالتهابی و نقش آن در بهبود عملکرد سد پوستی مورد توجه قرار گرفته است. 

ویتامین C درمان اختصاصی آکنه محسوب نمی‌شود. با این حال، می‌تواند برای کمک به بهبود ظاهر لک‌های باقی‌مانده پس از جوش و تیرگی ناشی از التهاب مفید باشد. بنابراین برای پوست مستعد جوش می‌توان این دو ماده را از دو زاویه متفاوت دید:

• نیاسینامید: بیشتر برای شرایط فعلی پوست، چربی و حمایت از سد پوستی
• ویتامین C: بیشتر برای کمک به یکنواخت شدن رنگ پوست و آثار باقی‌مانده از آسیب و التهاب

کدام یک ضدپیری قوی‌تری است؟

در زمینه ضدپیری، ویتامین C مزیت مشخصی در زمینه آنتی‌اکسیدان و کلاژن دارد. پوست در طول زمان تحت تاثیر عواملی مانند اشعه فرابنفش و استرس اکسیداتیو قرار می‌گیرد. این عوامل می‌توانند به ساختار کلاژن آسیب بزنند و در ایجاد چروک و تغییر بافت پوست نقش داشته باشند. ویتامین C به دلیل نقش آنتی‌اکسیدانی و مشارکت در سنتز کلاژن، یکی از ترکیبات مورد توجه در محصولات ضدپیری است.

البته نیاسینامید هم ماده‌ای ضدپیری محسوب می‌شود. مطالعات بالینی استفاده از نیاسینامید را با بهبود برخی نشانه‌های ظاهری پیری، از جمله خطوط ریز، لک‌های پررنگ و ناهمواری‌های ظاهری پوست مرتبط دانسته‌اند.

در نتیجه، نمی‌توان گفت نیاسینامید برای ضدپیری بی‌فایده است؛ بلکه ویتامین C بیشتر روی محافظت آنتی‌اکسیدانی و مسیرهای مرتبط با کلاژن تمرکز دارد و نیاسینامید طیف متفاوتی از عملکردها را ارائه می‌دهد.

آیا می‌توان سرم ویتامین C و نیاسینامید را با هم استفاده کرد؟

بله، در بسیاری از روتین‌های پوستی می‌توان از هر دو ماده استفاده نمود. این تصور که ویتامین C و نیاسینامید حتما نباید با یکدیگر ترکیب شوند، بیشتر از نگرانی‌های قدیمی درباره پایداری ترکیبات ایجاد شده است. در محصولات مدرن، نوع فرمولاسیون و شرایط تولید اهمیت زیادی دارد و این دو ماده لزوماً با یکدیگر ناسازگار نیستند.

ترکیب آن‌ها حتی می‌تواند از نظر عملکردی منطقی باشد؛ ویتامین C می‌تواند روی روشن‌کنندگی و محافظت آنتی‌اکسیدانی تمرکز کند و نیاسینامید نیز به تقویت سد پوستی و کنترل چربی کمک نماید.

روش پیشنهادی استفاده از هر دو

یک روتین ساده می‌تواند به شکل زیر باشد:

صبح:

شوینده → سرم ویتامین C → مرطوب‌کننده → ضدآفتاب

شب:

شوینده → سرم نیاسینامید → مرطوب‌کننده

البته استفاده از هر دو سرم از ابتدا ضروری نیست. اگر پوست حساس است، بهتر است محصولات جدید به صورت تدریجی وارد روتین شوند. همچنین قرص گلوکورکس را نیز ببینید.

تفاوت ویتامین C و نیاسینامید 

برای انتخاب سرم به چه نکاتی توجه کنیم؟

انتخاب سرم فقط با نگاه کردن به نام ماده فعال روی بسته‌بندی انجام نمی‌شود. فرمولاسیون، غلظت، پایداری ماده، بسته‌بندی و شرایط نگهداری نیز اهمیت دارند.

در مورد ویتامین C این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا L-Ascorbic Acid ماده‌ای نسبتا ناپایدار است و فرمولاسیون محصول باید به گونه‌ای طراحی شود که پایداری و قابلیت رسیدن ماده به پوست حفظ شود. پژوهش‌های جدید نیز همچنان روی افزایش پایداری و بهبود نفوذ مشتقات مختلف ویتامین C تمرکز دارند.

در مورد نیاسینامید نیز بالا بودن درصد همیشه به معنی بهتر بودن محصول نیست. انتخاب غلظت مناسب، سازگاری محصول با پوست و وجود سایر ترکیبات فرمولاسیون اهمیت دارد.

بهترین زمان استفاده از سرم ویتامین C و نیاسینامید

ویتامین C را می‌توان در روتین صبح استفاده کرد، زیرا خاصیت آنتی‌اکسیدانی آن می‌تواند در کنار ضدآفتاب بخشی از مراقبت روزانه در برابر عوامل محیطی باشد. البته ویتامین C به هیچ عنوان جایگزین ضدآفتاب نیست.

نیاسینامید محدود به صبح یا شب نیست و بسته به فرمول محصول می‌توان آن را در هر دو زمان استفاده کرد. برای یک روتین ساده، استفاده از ویتامین C در صبح و نیاسینامید در شب، روش قابل‌فهمی است؛ اما الزام پزشکی برای جداسازی آنها وجود ندارد.

آیا سرم ویتامین C جای ضدآفتاب را می‌گیرد؟

حتی اگر یک سرم حاوی آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمندی مانند ویتامین C باشد، نمی‌توان آن را جایگزین ضدآفتاب دانست. ویتامین C می‌تواند بخشی از روتین مراقبت در برابر آسیب‌های محیطی باشد، اما محافظت اصلی در برابر اشعه فرابنفش باید با یک ضدآفتاب مناسب انجام شود. 

مطالعات مربوط به ویتامین C نیز آن را بیشتر به عنوان یک مکمل برای مراقبت در برابر آسیب نوری بررسی کرده‌اند، نه جایگزین ضدآفتاب. اگر هدف اصلی درمان لک است، بی‌توجهی به ضدآفتاب می‌تواند نتیجه استفاده از محصولات روشن‌کننده را محدود کند.

سرم ویتامین C بهتر است یا نیاسینامید؟

اگر پوست کدر، دارای لک، دارای تیرگی یا نشانه‌های آسیب ناشی از نور خورشید است، سرم ویتامین C می‌تواند انتخاب جذابی باشد. نقش آنتی‌اکسیدانی، اثر بر رنگدانه و ارتباط آن با تولید کلاژن، ویتامین C را به یکی از ترکیبات مهم در روتین‌های روشن‌کننده و ضدپیری تبدیل نموده است.

اگر پوست چرب، مختلط، مستعد جوش، دارای منافذ قابل مشاهده یا دچار ضعف سد پوستی است، نیاسینامید معمولاً انتخاب کاربردی‌تری خواهد بود. این ماده هم‌زمان می‌تواند به کنترل سبوم، تقویت سد پوستی و بهبود ظاهر ناهمگونی‌های پوست کمک نماید.

در صورتی که هم چند مشکل به طور هم‌زمان وجود دارد، استفاده صحیح از هر دو سرم ویتامین C و نیاسینامید می‌تواند روتین کامل‌تری ایجاد کند.

سخن پایانی

در مقایسه سرم ویتامین C یا نیاسینامید، نمی‌توان یک برنده به تنهایی معرفی کرد؛ چون هر دو ماده مشکلات متفاوتی را هدف قرار می‌دهند. ویتامین C بیشتر برای روشن‌کنندگی، لک، کدری، محافظت آنتی‌اکسیدانی و حمایت از کلاژن مطرح است، در حالی که نیاسینامید بیشتر برای کنترل چربی، تقویت سد پوستی، کاهش قرمزی، بهبود ظاهر منافذ و یکنواخت شدن پوست کاربرد دارد.

بنابراین اگر پوست بیشتر با لک و کدری درگیر است، ویتامین C انتخاب قابل‌توجهی است؛ اگر مشکل اصلی چربی، منافذ یا ضعف سد پوستی باشد، نیاسینامید انتخاب منطقی‌تری خواهد بود. در صورت سازگاری پوست نیز می‌توان از هر دو ماده در یک روتین استفاده کرد و از مزایای متفاوت آنها بهره برد.

سوالات متداول

سرم ویتامین C بهتر است یا نیاسینامید؟

هیچ‌کدام برای همه افراد بهترین گزینه نیستند. ویتامین C برای روشن‌کنندگی، لک، آنتی‌اکسیدان و حمایت از کلاژن مزیت بیشتری دارد؛ نیاسینامید برای کنترل چربی، تقویت سد پوستی، کاهش قرمزی و بهبود ظاهر منافذ انتخاب مناسب‌تری است.

آیا ویتامین C و نیاسینامید را می‌توان با هم استفاده کرد؟

بله. این دو ماده لزوما با یکدیگر ناسازگار نیستند و می‌توانند در یک روتین مراقبت از پوست استفاده شوند. با این حال، افراد دارای پوست حساس بهتر است محصولات جدید را به تدریج وارد روتین کنند.

برای پوست چرب نیاسینامید بهتر است یا ویتامین C؟

برای کنترل چربی، نیاسینامید انتخاب مناسب‌تری است. مطالعات بالینی کاهش ترشح سبوم را پس از استفاده موضعی از نیاسینامید نشان داده‌اند.

برای لک صورت ویتامین C بهتر است یا نیاسینامید؟

هر دو می‌توانند به بهبود ظاهر لک کمک کنند. ویتامین C بیشتر از طریق اثرات آنتی‌اکسیدانی و تأثیر بر مسیرهای تولید ملانین عمل می‌کند، در حالی که نیاسینامید با کاهش انتقال ملانوزوم به سلول‌های پوستی به کاهش ظاهر تیرگی کمک می‌کند.

آیا نیاسینامید برای پوست حساس مناسب است؟

در بسیاری از افراد بله. نیاسینامید اغلب تحمل پوستی خوبی دارد و می‌تواند به تقویت سد پوستی کمک کند؛ با این حال، هر پوست ممکن است واکنش متفاوتی داشته باشد و بهتر است محصول جدید ابتدا به شکل تدریجی استفاده شود.

آیا ویتامین C باعث روشن شدن پوست می‌شود؟

ویتامین C می‌تواند به کاهش ظاهر هایپرپیگمنتیشن و یکنواخت‌تر شدن رنگ پوست کمک کند. شواهد بالینی نیز اثر روشن‌کنندگی آن بر برخی انواع تغییرات رنگدانه‌ای را نشان داده‌اند، اگرچه شدت نتیجه به فرمولاسیون و شرایط مصرف بستگی دارد.

برای جوش، سرم نیاسینامید انتخاب بهتری است؟

اگر هدف کنترل چربی و حمایت از پوست مستعد آکنه باشد، نیاسینامید معمولاً گزینه مناسب‌تری است. البته نیاسینامید را نباید جایگزین درمان اختصاصی آکنه در موارد متوسط تا شدید دانست.

منبع:

themedermatology.com