علت سرفه خشک چیست؟ 7 دلیل پنهان سرفه‌ای که تمام نمی‌شود

علت سرفه خشک چیست؟ 7 دلیل پنهان سرفه‌ای که تمام نمی‌شود

سرفه خشک، سرفه شبانه، خارش گلو و سرفه بدون خلط اغلب زمانی ایجاد می‌شوند که راه‌های تنفسی یا بافت گلو تحریک شده باشند؛ بنابراین همیشه به معنای وجود عفونت نیست. سرماخوردگی و سایر عفونت‌های تنفسی، آلرژی، آسم، ترشحات پشت حلق، رفلاکس معده، هوای خشک، دود و بعضی داروها از علت‌های شناخته‌شده آن هستند.

نکته مهم این است که شکل سرفه می‌تواند سرنخ خوبی بدهد. سرفه‌ای که بعد از غذا یا هنگام دراز کشیدن بیشتر می‌شود، با گرفتگی بینی و احساس ترشح در گلو همراه است یا در مواجهه با گردوغبار و عطر تشدید می‌شود، مسیر بررسی متفاوتی دارد. بیشتر سرفه‌های کوتاه‌مدت طی چند هفته بهتر می‌شوند، اما سرفه خشک مداوم یا سرفه‌ای که همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه یا خون باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

مهم‌ترین علت سرفه خشک چیست؟

در بسیاری از افراد، علت از یک تحریک ساده در گلو و مجاری تنفسی شروع می‌شود؛ اما همین تحریک می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد. به همین دلیل، فقط با شنیدن صدای سرفه نمی‌توان علت قطعی را مشخص کرد.

یکی از شایع‌ترین دلایل، عفونت‌های ویروسی تنفسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا است. حتی زمانی که سایر نشانه‌های بیماری برطرف شده‌اند، تحریک راه‌های هوایی ممکن است مدتی باقی بماند و فرد همچنان سرفه کند. این حالت به‌خصوص بعد از یک عفونت تنفسی دیده می‌شود.

آلرژی نیز می‌تواند بدون ایجاد خلط قابل توجه، گلو و مجاری تنفسی را تحریک کند. گردوغبار، گرده گیاهان، کپک و شوره حیوانات خانگی از محرک‌های شناخته‌شده هستند. در چنین شرایطی، همراه شدن سرفه با عطسه، آبریزش یا گرفتگی بینی و خارش چشم می‌تواند سرنخ مهمی باشد.

عامل دیگر، آسم است. برخلاف تصور عموم، آسم همیشه با خس‌خس واضح همراه نیست و در نوعی از آن، سرفه می‌تواند علامت اصلی باشد. تماس با هوای سرد، دود، مواد معطر، فعالیت بدنی یا عفونت تنفسی ممکن است این نوع سرفه را تشدید کند.

علت سرفه خشک و خارش گلو

سرفه خشک شبانه بیشتر از آنکه یک بیماری مستقل باشد، می‌تواند نتیجه تشدید یکی از عوامل زمینه‌ای هنگام دراز کشیدن باشد. رفلاکس، ترشحات پشت حلق، گرفتگی بینی، تنفس دهانی و هوای خشک از مواردی هستند که می‌توانند شب‌ها تحریک گلو را بیشتر کنند. برای خرید شربت برون کلد کلیک کنید.

یکی از علت‌های قابل توجه، رفلاکس معده است. هنگام دراز کشیدن، برگشت محتویات معده به سمت مری و گاهی ناحیه بالاتر می‌تواند بافت‌های حساس گلو و حنجره را تحریک کند. به همین دلیل ممکن است فرد بعد از شام، هنگام خواب یا نیمه‌شب بیشتر سرفه کند. وجود سوزش سر دل یا مزه ترش دهان احتمال این ارتباط را بیشتر می‌کند، هرچند رفلاکس همیشه با سوزش واضح همراه نیست.

ترشحات پشت حلق نیز می‌توانند شب‌ها آزاردهنده‌تر شوند. در آلرژی یا التهاب بینی و سینوس، مخاط اضافی ممکن است به سمت پشت گلو حرکت کند و احساس نیاز مکرر به صاف کردن گلو یا سرفه ایجاد کند.

از طرف دیگر، اگر بینی به علت آلرژی یا گرفتگی مسدود باشد، احتمال تنفس از دهان بیشتر می‌شود. این وضعیت می‌تواند دهان و گلو را خشک کند و زمینه تحریک و سرفه را افزایش دهد. هوای بسیار خشک اتاق نیز ممکن است همین چرخه را تشدید کند.

آیا آلرژی، رفلاکس و ترشحات پشت حلق باعث سرفه خشک می‌شوند؟

هر سه مورد می‌توانند بدون ایجاد خلط قابل توجه، رفلکس سرفه را تحریک کنند و گاهی فرد حتی متوجه عامل اصلی هم نمی‌شود. در سرفه ناشی از آلرژی، تماس با موادی مانند گردوغبار، گرده گیاهان، کپک یا شوره حیوانات می‌تواند باعث التهاب و تحریک راه‌های تنفسی شود. الگوی سرفه در این حالت اغلب با محیط ارتباط دارد؛ مثلاً ممکن است در اتاقی خاص، هنگام تمیزکاری یا در فصل مشخصی بیشتر شود. عطسه و خارش بینی یا چشم نیز می‌توانند سرنخ‌های همراه باشند.

ترشحات پشت حلق داستان متفاوتی دارد. التهاب یا تحریک بینی و سینوس می‌تواند تولید مخاط را افزایش دهد. این ترشحات در مسیر خود به پشت گلو می‌رسند و با تحریک بافت حساس آن، میل به سرفه یا صاف کردن گلو ایجاد می‌کنند. نکته جالب این است که بعضی افراد اصلا‌ احساس واضحی از «ریزش مخاط» ندارند و فقط سرفه مکرر را تجربه می‌کنند.

در رفلاکس معده نیز محرک از دستگاه گوارش می‌آید. برگشت اسید و سایر محتویات معده می‌تواند مری و ناحیه گلو را تحریک کند. این حالت ممکن است با سرفه بعد از غذا، هنگام خم شدن یا دراز کشیدن همراه باشد. ارتباط میان رفلاکس و آسم نیز شناخته شده است و در برخی افراد هر دو مشکل می‌توانند هم‌زمان وجود داشته باشند. برای خرید قرص جوشان اگزوموسیل کلیک کنید.

چه داروها و عوامل محیطی می‌توانند سرفه خشک ایجاد کنند؟

گاهی منشأ سرفه جایی نیست که انتظارش را دارید؛ ممکن است یک دارو یا ماده تحریک‌کننده محیطی عامل اصلی باشد. دود سیگار، دود دست‌دوم، گردوغبار، بخارات شیمیایی، عطرهای تند و برخی مواد موجود در هوا می‌توانند راه‌های هوایی را تحریک کرده و سرفه ایجاد کنند.

یکی از گروه‌های دارویی شناخته‌شده، مهارکننده‌های ACE هستند که برای برخی مشکلات قلبی، فشار خون و بیماری‌های کلیوی تجویز می‌شوند. سرفه ناشی از این داروها معمولاً خشک است و ممکن است حتی مدتی پس از شروع مصرف ظاهر شود. اگر احتمال ارتباط دارو با سرفه مطرح باشد، قطع یا تعویض آن باید با نظر پزشک انجام شود، نه به صورت خودسرانه.

خشکی محیط نیز موضوع ساده‌ای به نظر می‌رسد، اما می‌تواند برای گلو آزاردهنده باشد. خوابیدن با دهان باز، گرفتگی بینی، کم‌آبی بدن و هوای خشک می‌توانند احساس خشکی و تحریک گلو را بیشتر کنند. برخی داروها نیز با کاهش ترشح بزاق، خشکی دهان ایجاد می‌کنند و این خشکی ممکن است ناراحتی گلو را تشدید کند. برای کاهش تحریک می‌توان چند اقدام ساده را امتحان کرد:

• دوری از دود سیگار و قلیان
• توجه به رطوبت مناسب هوای اتاق
• نوشیدن مایعات کافی در طول روز
• درمان گرفتگی بینی در صورت وجود
• کاهش تماس با عطر و اسپری‌های بسیار تند
• توجه به ارتباط سرفه با یک داروی تازه‌مصرف‌شده

این اقدامات جای تشخیص پزشکی را نمی‌گیرند؛ هدفشان کاهش محرک‌هایی است که ممکن است چرخه سرفه را تشدید کنند. NHS نیز برای سرفه‌های معمولی استراحت و مصرف مایعات را پیشنهاد می‌کند و تأکید دارد که بسیاری از سرفه‌ها طی چند هفته برطرف می‌شوند.

این مقاله را از دست ندهید: قرص اگزوموسیل 600 برای چه بیماری‌هایی تجویز می‌شود؟

چه زمانی سرفه خشک نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

بیشتر سرفه‌های کوتاه‌مدت خطرناک نیستند و بسیاری از آن‌ها در حدود 3 تا 4 هفته فروکش می‌کنند؛ اما طولانی شدن سرفه یا اضافه شدن نشانه‌های هشدار، موضوع را متفاوت می‌کند.

در بزرگسالان، سرفه‌ای که بیش از 8 هفته ادامه پیدا کند در گروه سرفه مزمن قرار می‌گیرد. در کودکان این بازه کوتاه‌تر است. در چنین شرایطی، بررسی علت اهمیت زیادی دارد، زیرا آسم، ترشحات پشت حلق، رفلاکس، مصرف دخانیات و برخی داروها از علت‌های مهم هستند و گاهی چند عامل هم‌زمان در ایجاد سرفه نقش دارند. در صورت وجود موارد زیر بهتر است ارزیابی پزشکی را به تاخیر نیندازید:

• درد قفسه سینه
• سرفه همراه با خون
• تنگی نفس یا دشواری تنفس
• کاهش وزن بدون علت مشخص
• بدتر شدن سریع یا شدید سرفه
• احساس بیماری شدید یا ضعف قابل توجه
• ادامه پیدا کردن سرفه برای بیش از 3 هفته
• داشتن سیستم ایمنی ضعیف یا بیماری زمینه‌ای مهم

همچنین حمله‌های مکرر و شدید سرفه، به‌خصوص اگر شب‌ها اتفاق بیفتند یا همراه با استفراغ، خستگی شدید یا صدای غیرمعمول هنگام دم باشند، می‌توانند در بعضی افراد با سیاه‌سرفه ارتباط داشته باشند. این بیماری در بزرگسالان همیشه با صدای کلاسیک ووپ همراه نیست و به همین دلیل ممکن است در ابتدا شبیه یک عفونت تنفسی معمولی به نظر برسد.

پزشک برای پیدا کردن علت، درباره مدت و الگوی سرفه، داروهای مصرفی، آلرژی، سیگار و سایر نشانه‌ها سؤال می‌کند و در صورت نیاز ممکن است بررسی عملکرد ریه، تصویربرداری یا آزمایش‌های دیگر را درخواست کند. برای خرید نوسکاف کلیک کنید.

سخن پایانی

علت سرفه خشک می‌تواند از یک تحریک موقت بعد از سرماخوردگی تا آلرژی، آسم، رفلاکس، ترشحات پشت حلق، عوامل محیطی یا عوارض بعضی داروها متفاوت باشد. مهم‌ترین نکته این است که الگوی سرفه را جدی بگیرید؛ زمان بروز، ارتباط آن با غذا و خواب، محرک‌های محیطی و نشانه‌های همراه می‌توانند سرنخ‌های ارزشمندی ایجاد کنند.

سوالات متداول 

علت سرفه خشک بدون خلط چیست؟

سرفه بدون خلط می‌تواند بر اثر تحریک راه‌های تنفسی، سرماخوردگی، آلرژی، آسم، رفلاکس معده، ترشحات پشت حلق، دود و برخی داروها ایجاد شود. نوع سرفه به‌تنهایی برای تشخیص علت کافی نیست و مدت، زمان بروز و نشانه‌های همراه اهمیت زیادی دارند.

چرا سرفه خشک شب‌ها بیشتر می‌شود؟

رفلاکس هنگام دراز کشیدن، ترشحات پشت حلق، گرفتگی بینی، تنفس دهانی و هوای خشک اتاق می‌توانند سرفه شبانه را تشدید کنند. اگر سرفه بیشتر بعد از شام یا بلافاصله پس از خوابیدن شروع شود، ارتباط آن با رفلاکس ارزش بررسی دارد.

سرفه خشک بعد از سرماخوردگی طبیعی است؟

بله، در برخی افراد تحریک راه‌های هوایی بعد از برطرف شدن عفونت نیز ادامه پیدا می‌کند و سرفه برای مدتی باقی می‌ماند. با این حال، طولانی شدن بیش از چند هفته، شدیدتر شدن سرفه یا اضافه شدن نشانه‌هایی مانند تنگی نفس و درد قفسه سینه نیازمند بررسی است.
 

منبع:

my.clevelandclinic.org