شکنندگی ناخن نشانه کمبود چیست؟

شکنندگی ناخن نشانه کمبود چیست؟ آیا این علائم برای شما آشناست؟

شکستن ناخن، شکنندگی ناخن، کمبود آهن، کمبود روی و کمبود بیوتین از پرجستجوترین موضوعاتی هستند که بسیاری از افراد هنگام مشاهده ترک خوردن یا لایه‌لایه شدن ناخن‌های خود به دنبال پاسخ آن می‌گردند.

شکستن ناخن همیشه نشانه کمبود ویتامین نیست؛ اما در بسیاری از افراد می‌تواند با کمبود آهن، پایین بودن فریتین، کمبود روی، دریافت ناکافی پروتئین، کمبود ویتامین C، ویتامین B12 یا اسید فولیک ارتباط داشته باشد. 

البته تماس مداوم با آب، مواد شوینده، افزایش سن، بیماری‌های تیروئید و برخی بیماری‌های پوستی نیز از دلایل مهم شکنندگی ناخن هستند. بنابراین قبل از مصرف خودسرانه مکمل‌ها، بهتر است علت اصلی مشخص شود.

چرا شکستن ناخن را نباید نادیده گرفت؟

در بسیاری از موارد، شکستن ناخن اولین هشدار بدن درباره کمبود برخی مواد مغذی یا وجود یک مشکل زمینه‌ای است. هرچند همیشه علت آن کمبود ویتامین نیست، اما اگر این مشکل به‌صورت مداوم ادامه پیدا کند، بررسی پزشکی اهمیت زیادی دارد.

ناخن تنها یک بخش زیبایی از بدن نیست. ساختار آن از پروتئینی به نام کراتین تشکیل شده و برای رشد طبیعی به دریافت مداوم مواد مغذی نیاز دارد. هر عاملی که تولید کراتین را مختل کند یا خون‌رسانی و تغذیه بستر ناخن را کاهش دهد، می‌تواند باعث شکنندگی، ترک خوردن یا لایه‌لایه شدن آن شود.

به همین دلیل پزشکان گاهی تغییرات ناخن را به‌عنوان یکی از اولین سرنخ‌های تشخیصی در نظر می‌گیرند. برای مثال، فردی که چند ماه است دچار ناخن شکننده شده و هم‌زمان احساس خستگی، رنگ‌پریدگی و ریزش مو دارد، ممکن است به کمبود آهن یا کاهش ذخایر فریتین مبتلا باشد.

از سوی دیگر، افرادی که رژیم‌های سخت کاهش وزن می‌گیرند، گیاه‌خواری غیراصولی دارند یا پروتئین کافی دریافت نمی‌کنند نیز بیشتر در معرض تغییرات ناخن قرار دارند.

از مهم‌ترین علائمی که نشان می‌دهد باید وضعیت تغذیه یا سلامت بدن بررسی شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• همزمانی با ریزش مو یا خستگی مداوم
• شکستن مکرر ناخن بدون ضربه
• نازک شدن صفحه ناخن
• ترک‌های طولی یا عرضی
• کند شدن رشد ناخن
• لایه‌لایه شدن ناخن
• تغییر شکل ناخن

البته نباید فراموش کرد که استفاده مکرر از لاک پاک‌کن‌های حاوی استون، شست‌وشوی زیاد دست‌ها، تماس با مواد شوینده و حتی افزایش سن نیز می‌توانند باعث کاهش استحکام ناخن شوند؛ بنابراین تشخیص علت اصلی تنها با مشاهده ظاهر ناخن امکان‌پذیر نیست. برای خرید کپسول پیگمنتا کلیک کنید.

علت نرمی و شکنندگی ناخن

شایع‌ترین کمبودهای مرتبط با شکستن ناخن شامل کمبود آهن، کمبود روی، دریافت ناکافی پروتئین، کمبود ویتامین C، ویتامین B12 و اسید فولیک هستند. برخلاف تصور رایج، کمبود بیوتین بسیار نادر است و همه افراد مبتلا به ناخن شکننده به مکمل بیوتین نیاز ندارند.

1. کمبود آهن

در میان تمام کمبودهای تغذیه‌ای، کمبود آهن بیشترین ارتباط را با ناخن‌های شکننده دارد. زمانی که ذخایر آهن بدن کاهش پیدا می‌کند، اکسیژن‌رسانی به بافت‌های در حال رشد از جمله ناخن کاهش می‌یابد و در نتیجه صفحه ناخن استحکام طبیعی خود را از دست می‌دهد.

در مراحل پیشرفته‌تر، حتی ممکن است ناخن‌ها حالت قاشقی پیدا کنند که یکی از علائم کلاسیک کم‌خونی فقر آهن است.

• سرگیجه
• ریزش مو
• کاهش تمرکز
• خستگی زودرس
• سردی دست و پا
• رنگ‌پریدگی پوست

اگر همراه با شکستن ناخن چند مورد از این علائم را نیز تجربه می‌کنید، پزشک ممکن است آزمایش CBC و اندازه‌گیری فریتین را برای بررسی ذخایر آهن درخواست کند.

2. کمبود روی

روی یکی از عناصر ضروری برای تقسیم سلولی و ساخت کراتین است. افرادی که دچار کمبود روی هستند، ممکن است علاوه بر شکنندگی ناخن، دیرتر بهبود یافتن زخم‌ها، کاهش اشتها و ریزش مو را نیز تجربه کنند.

3. دریافت ناکافی پروتئین

کراتین، ماده اصلی تشکیل‌دهنده ناخن، یک پروتئین است. رژیم‌های بسیار کم‌کالری یا کم‌پروتئین می‌توانند به مرور باعث نازک شدن و ضعف ساختار ناخن شوند.

به همین دلیل، در بسیاری از افراد اصلاح رژیم غذایی، تأثیر بیشتری از مصرف مکمل‌های غیرضروری دارد.

علت شکستن ناخن کمبود کدام ویتامین است؟

علت شکستن ناخن اغلب کمبود یک ویتامین خاص نیست. در بسیاری از موارد، کمبود آهن (به‌ویژه پایین بودن ذخایر آهن یا فریتین) شایع‌ترین علت تغذیه‌ای شکنندگی ناخن است. با این حال، کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی نیز می‌تواند در این مشکل نقش داشته باشد.

مهم‌ترین کمبودهایی که باعث شکستن ناخن می‌شوند

1. کمبود آهن (شایع‌ترین علت)
   • ناخن‌های نازک و شکننده
   • گاهی ناخن قاشقی
   • همراه با خستگی، رنگ‌پریدگی و ریزش مو
2. کمبود ویتامین B12
   • رشد ضعیف ناخن
   • شکنندگی
   • گاهی تغییر رنگ ناخن
   • ممکن است با بی‌حسی دست و پا همراه باشد.
3. کمبود اسید فولیک (ویتامین B9)
   • کاهش تقسیم سلولی
   • رشد آهسته ناخن
   • شکنندگی
4. کمبود ویتامین C
   • کاهش تولید کلاژن
   • ضعیف شدن ساختار ناخن
   • خونریزی لثه و کبودی آسان نیز ممکن است دیده شود.
5. کمبود بیوتین (ویتامین B7)
   • می‌تواند باعث شکنندگی ناخن شود، اما کمبود واقعی بیوتین در افراد سالم نادر است. به همین دلیل، همه افراد مبتلا به ناخن شکننده به مکمل بیوتین نیاز ندارند.

آیا کمبود بیوتین باعث شکستن ناخن می‌شود؟

کمبود بیوتین در افراد سالم بسیار نادر است. برخلاف تبلیغات گسترده، هنوز شواهد علمی قوی وجود ندارد که مصرف بیوتین در افرادی که کمبود ندارند، باعث تقویت چشمگیر ناخن شود. برای خرید قرص رجوادرمکس کلیک کنید.

در سال‌های اخیر، مکمل‌های حاوی بیوتین به یکی از پرفروش‌ترین محصولات مرتبط با مو و ناخن تبدیل شده‌اند. همین موضوع باعث شده بسیاری از افراد تصور کنند هر نوع شکستن ناخن به کمبود این ویتامین مربوط است.

بیوتین یکی از ویتامین‌های گروه B است که در متابولیسم سلولی نقش دارد، اما بدن انسان معمولاً از طریق رژیم غذایی مقدار کافی از آن را دریافت می‌کند. کمبود واقعی بیشتر در شرایط خاص مانند بیماری‌های ژنتیکی، سوءجذب شدید، مصرف طولانی‌مدت برخی داروهای ضدتشنج یا تغذیه وریدی طولانی دیده می‌شود.

به همین دلیل، متخصصان توصیه نمی‌کنند تنها بر اساس شکنندگی ناخن، مصرف دوزهای بالای بیوتین آغاز شود.

همچنین باید دانست که مصرف زیاد بیوتین ممکن است نتیجه برخی آزمایش‌های پزشکی، به‌ویژه آزمایش‌های تیروئید و نشانگرهای قلبی را دچار اختلال کند. بنابراین بهتر است قبل از انجام آزمایش خون، پزشک از مصرف این مکمل مطلع باشد.

آیا بیماری‌های داخلی هم باعث شکستن ناخن می‌شوند؟

گاهی شکستن ناخن به کمبود ویتامین مربوط نیست و می‌تواند نشانه بیماری‌هایی مانند کم‌کاری تیروئید، پسوریازیس، اگزما، اختلالات گردش خون یا حتی برخی بیماری‌های مزمن باشد.

بدن همیشه تغییرات داخلی خود را از طریق آزمایش یا درد نشان نمی‌دهد. در بعضی افراد، ناخن‌ها اولین جایی هستند که تغییر می‌کنند.

برای مثال، در کم‌کاری تیروئید سرعت تقسیم سلول‌ها کاهش می‌یابد و همین موضوع باعث خشکی پوست، شکنندگی مو و ناخن می‌شود. در بیماری پسوریازیس نیز ممکن است فرورفتگی‌های کوچک، ضخیم شدن یا جدا شدن ناخن از بستر آن مشاهده شود.

از طرف دیگر، تماس طولانی با مواد شوینده، مواد ضدعفونی‌کننده، استون و آب داغ نیز می‌تواند ساختار کراتین ناخن را تخریب کند. به همین دلیل افرادی که شغل آن‌ها با شست‌وشوی مداوم دست‌ها همراه است، بیشتر از دیگران دچار ناخن‌های شکننده می‌شوند.

اگر شکستن ناخن همراه با علائم زیر باشد، مراجعه به پزشک ضروری است:

• تغییر رنگ شدید ناخن
• جدا شدن ناخن از بستر
• ایجاد خطوط عمیق جدید
• درد یا التهاب اطراف ناخن
• تغییر شکل ناگهانی ناخن
• تداوم مشکل بیش از چند ماه با وجود مراقبت مناسب

بهترین مواد غذایی برای جلوگیری از شکستن ناخن

اگر علت شکستن ناخن به تغذیه مربوط باشد، داشتن یک رژیم غذایی متنوع و متعادل اغلب موثرتر از مصرف خودسرانه مکمل‌ها است. بدن برای ساخت ناخن سالم به پروتئین، آهن، روی، ویتامین C، ویتامین‌های گروه B و سایر ریزمغذی‌ها نیاز دارد.

ناخن‌ها برخلاف تصور بسیاری از افراد، تنها با مصرف یک قرص تقویت نمی‌شوند. رشد طبیعی آن‌ها حاصل همکاری ده‌ها ماده مغذی است که هر کدام نقش متفاوتی در ساخت کراتین، تقسیم سلولی و خون‌رسانی به بستر ناخن دارند.

مواد غذایی زیر می‌توانند به حفظ سلامت ناخن کمک کنند:

• اسفناج و سبزی‌های برگ سبز؛ حاوی فولات، آهن و ویتامین C
• گوشت قرمز بدون چربی؛ تامین‌کننده آهن با جذب بالا و روی
• تخم‌مرغ؛ منبع خوب پروتئین، بیوتین و ویتامین‌های گروه B
• مرکبات، کیوی و توت‌فرنگی؛ کمک به جذب بهتر آهن
• مغزها و دانه‌ها؛ تامین روی، منیزیم و چربی‌های مفید
• عدس و لوبیا؛ منبع آهن، فولات و پروتئین گیاهی
• ماهی؛ سرشار از پروتئین و اسیدهای چرب امگا 3
• لبنیات؛ منبع پروتئین و ویتامین B12

اگر رژیم غذایی شما محدود است یا بیماری زمینه‌ای دارید، بهتر است پیش از مصرف هر نوع مکمل با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. برای خرید قرص بیوپانتن یوروویتال کلیک کنید.

چه زمانی برای شکنندگی ناخن باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر شکستن ناخن به‌صورت مکرر اتفاق می‌افتد یا با علائم دیگری همراه است، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود تا علت اصلی مشخص شود.

• ناخن از بستر خود جدا می‌شود.
• درد، تورم یا ترشح وجود دارد.
• ناخن‌ها بدون علت مشخص دائما می‌شکنند.
• تغییر رنگ سیاه، قهوه‌ای یا سفید گسترده ایجاد شده است.
• با وجود مراقبت مناسب، طی چند ماه بهبودی مشاهده نمی‌شود.
• هم‌زمان دچار ریزش مو، خستگی، رنگ‌پریدگی یا کاهش وزن شده‌اید.

تشخیص زودهنگام می‌تواند از پیشرفت کمبودهای تغذیه‌ای یا بیماری‌های زمینه‌ای جلوگیری کند.

سخن پایانی

شکستن ناخن را نباید تنها یک مشکل ظاهری دانست. این تغییر گاهی هشداری از سوی بدن درباره کمبود آهن، فریتین پایین، کمبود روی، دریافت ناکافی پروتئین یا برخی ویتامین‌ها است و گاهی نیز به علت بیماری‌های زمینه‌ای یا آسیب‌های محیطی ایجاد می‌شود. به همین دلیل، بهترین راهکار این نیست که بلافاصله به سراغ مکمل‌ها بروید؛ بلکه باید علت اصلی را پیدا کنید.

اگر این مشکل برای مدت طولانی ادامه دارد یا همراه با علائمی مانند ریزش مو، خستگی، رنگ‌پریدگی، کاهش وزن یا تغییر شکل ناخن دیده می‌شود، مراجعه به پزشک و انجام بررسی‌های لازم اهمیت زیادی دارد.

سوالات متداول 

آیا شکستن ناخن همیشه نشانه کمبود آهن است؟

خیر. کمبود آهن یکی از شایع‌ترین علل تغذیه‌ای است، اما همه افراد مبتلا به ناخن شکننده دچار فقر آهن نیستند. تماس مداوم با آب، مواد شوینده، افزایش سن، بیماری‌های پوستی و اختلالات تیروئید نیز می‌توانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند.

برای شکستن ناخن چه آزمایشی لازم است؟

در صورت تداوم مشکل، پزشک ممکن است آزمایش CBC، فریتین، آهن، ویتامین B12، اسید فولیک یا بررسی عملکرد تیروئید را درخواست کند. نوع آزمایش به علائم و شرایط هر فرد بستگی دارد.

آیا مصرف بیوتین باعث تقویت ناخن می‌شود؟

اگر کمبود واقعی بیوتین وجود داشته باشد، مصرف آن می‌تواند مفید باشد. اما در افراد سالم، شواهد علمی کافی برای توصیه مصرف روتین بیوتین تنها به دلیل شکنندگی ناخن وجود ندارد.

بهترین مواد غذایی برای جلوگیری از شکستن ناخن چیست؟

غذاهای غنی از پروتئین، آهن، روی، ویتامین C، ویتامین B12 و فولات مانند تخم‌مرغ، گوشت، ماهی، حبوبات، سبزی‌های برگ سبز و میوه‌های تازه، بهترین انتخاب برای حفظ سلامت ناخن هستند.

منبع:

emedicine.medscape.com