مکمل‌ بدنسازی به کبد آسیب می‌زند؟ مهم‌ترین عوارض را بشناسید

مکمل‌ بدنسازی به کبد آسیب می‌زند؟ مهم‌ترین عوارض را بشناسید

رابطه مکمل‌ بدنسازی و کبد همیشه با شایعات گره خورده است. اما لازم است بدانید که در صورتی که کبد سالمی دارید، مصرف مکمل‌های استانداردی مثل پروتئین وی و کراتین در دوزهای توصیه‌شده، هیچ آسیبی به کبد شما نمی‌زند. 

خطر اصلی، نارسایی حاد کبد و بالارفتن خطرناک آنزیم‌های کبدی زمانی رخ می‌دهد که پای مکمل‌های تقلبی، استروئیدهای آنابولیک، چربی‌سوزهای غیرمجاز و دوزهای نجومی به میان بیاید. کبد شما یک فیلتر قوی برای بدن است، اما در برابر مواد شیمیایی ناشناخته تسلیم می‌شود.

رابطه مکمل‌ بدنسازی و کبد چیست؟

 کبد مرکز متابولیسم بدن محسوب می‌شود و هر چیزی که می‌خورید باید از فیلتر آن رد شود. مکمل‌های ورزشی اورجینال بار اضافه و مخربی ایجاد نمی‌کنند، اما ترکیبات هورمونی سیستم تصفیه را فلج می‌کنند. برای خرید قرص استروکل کلیک کنید.

زمانی که پودر یا قرصی را می‌بلعید، دستگاه گوارش آن را تجزیه نموده و از راه ورید پورتال به طور مستقیم به کبد می‌فرستد. در اینجا، سلول‌های کبدی (هپاتوسیت‌ها) وظیفه دارند مواد مغذی را برای عضله‌سازی سنتز کرده و سموم را دفع کنند. 

در بحث بررسی تخصصی مکمل‌ بدنسازی و کبد، ما با اصطلاحی به نام بار هپاتیک روبه‌رو هستیم. مواد پروتئینی باکیفیت به راحتی به اسیدهای آمینه تبدیل می‌شوند. اما ترکیباتی که ساختار مولکولی پیچیده یا دستکاری‌شده دارند مثل پرو هورمون‌ها، کبد را مجبور می‌نمایند تا آنزیم‌های (AST و ALT) بیشتری ترشح کند. بالا رفتن این آنزیم‌ها اولین زنگ خطر برای سلامت کبد در بدنسازی محسوب می‌گردد.

خواص و فواید مکمل‌های استاندارد در بدنسازی

مکمل‌های مجاز نه تنها مضر نیستند، بلکه ریکاوری عضلانی را سرعت بخشیده و قدرت سیستم ایمنی را در تمرینات پرفشار حفظ می‌کنند. بسیاری از ورزشکاران از ترس آسیب‌های احشایی، خود را از مزایای اثبات‌شده مکمل‌ها محروم می‌کنند. زمانی که یک محصول تاییدیه FDA یا سازمان غذا و دارو را داشته باشد، خواص زیر را با کمترین عوارض به همراه خواهد داشت:

• تسریع سنتز پروتئین: تامین فوری اسیدهای آمینه ضروری که از راه غذای جامد ساعت‌ها زمان می‌برد.
• بازیابی ذخایر ATP: افزایش قدرت انفجاری عضلات بدون ایجاد سمیت در ارگان‌های داخلی به ویژه کراتین مونو هیدرات.
• کاهش کاتابولیسم: جلوگیری از تخریب بافت عضلانی در طول تمرینات سنگین و ناشتا.
• تقویت ایمنی سلولی: تامین گلوتامین و ویتامین‌هایی که در حین تعریق شدید از دست می‌روند.

کدام مکمل‌ها دوست و کدام دشمن کبد هستند؟

پروتئین و کراتین به طور کامل بی‌خطر محسوب می‌شوند. چربی‌سوزهای افدرین‌دار، پمپ‌های غیرمجاز و استروئیدهای خوراکی به طور مستقیم بافت کبد را تخریب می‌کنند. برای درک عمیق‌تر ارتباط مکمل‌ بدنسازی و کبد، باید محصولات را به دسته‌های مجزا تقسیم کنیم. همه پودرها با یک مکانیزم پردازش نمی‌شوند.

پروتئین وی و آمینواسیدها

محققان بارها ثابت نموده‌اند که رژیم‌های پرپروتئین منجر به ایجاد کبد چرب غیرالکلی در افراد سالم نمی‌شوند. پروتئین وی ایزوله یا کنسانتره فقط غذای غنی‌شده است. البته اگر فردی از قبل دچار نارسایی کلیه یا مشکلات حاد کبدی باشد، پزشک مصرف پروتئین را محدود می‌کند. اما برای یک ورزشکار سالم، کبد به راحتی آمونیاک حاصل از متابولیسم پروتئین را به اوره تبدیل کرده و دفع می‌کند.

کراتین

بزرگترین دروغ باشگاه‌ها این است که کراتین کبد و کلیه را نابود می‌کند. ده‌ها مقاله علمی معتبر نشان داده‌اند که مصرف روزانه 3 تا 5 گرم کراتین در طولانی‌مدت هیچ اثر منفی بر آنزیم‌های کبدی ندارد. افزایش ناچیز کراتینین خون در آزمایش‌ها به دلیل افزایش توده عضلانی است، نه اختلال در عملکرد ارگان‌ها. برای خرید مکمل کراتین یوروویتال کلیک کنید.

استروئیدهای آنابولیک خوراکی

اینجا همان جایی‌ است که داستان مکمل‌ بدنسازی و کبد به یک تراژدی ختم می‌شود. استروئیدهای خوراکی (مثل دیانابول یا استانوزولول) به گونه‌ای مهندسی شیمیایی شده‌اند (آلکیله شده در شاخه 17-آلفا) که در عبور اول از کبد تجزیه نشوند. این مقاومت منجر به بروز پدیده‌ای به نام هپاتوتوکسیسیته یا سمیت شدید کبدی می‌شود که می‌تواند به یرقان، تومورهای کبدی و در نهایت مرگ بافت منجر گردد.

وضعیت تعامل مکمل‌ها با سیستم تصفیه بدن

در این جدول وضعیت دقیق تعامل مواد مختلف ورزشی را با فیلتر اصلی بدن شفاف خواهیم کرد تا در یک نگاه متوجه میزان ریسک شوید.

نشانه‌های خاموش کبد تحت فشار در ورزشکاران

خستگی مزمن، زردی سفیدی چشم، تیره شدن رنگ ادرار و درد در سمت راست و بالای شکم، مهم‌ترین آلارم‌های اورژانسی هستند. کبد یک عضو به شدت صبور است و تا زمانی که بیش از 70 درصد بافت آن آسیب نبیند، درد ایجاد نمی‌کند. زمانی که صحبت از تاثیر منفی مکمل‌ بدنسازی و کبد می‌شود، باید مراقب سیگنال‌های زیر باشید: 

در صورتی که پس از مصرف دوره‌ای از محصولات ورزشی دچار بی‌اشتهایی شدید، خارش بی‌دلیل پوست پیدا کردید، یا متوجه شدید رگ‌های عنکبوتی روی سینه و بازوها نمایان شده‌اند، باید بلافاصله مصرف هرگونه پودر و قرصی را متوقف نمایید. انجام یک آزمایش خون ساده (SGOT و SGPT) به سرعت وضعیت التهاب را مشخص می‌نماید.

این‌ مقاله را از دست ندهید: صفر تا صد کات عضلات در بدنسازی

چگونه در دوران حجم و کات از کبد خود محافظت کنیم؟

 هیدراتاسیون مداوم، مصرف آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی، خرید محصولات دارای لیبل اصالت و پرهیز از داروها بهترین روش‌های محافظتی هستند. حتی در صورتی که فقط از محصولات ایمن استفاده می‌کنید، بهینه‌سازی عملکرد سیستم گوارش و تصفیه ضروری است. برای اینکه تعامل مکمل‌ بدنسازی و کبد همیشه در حالت صلح‌آمیز باقی بماند، نکات زیر را اجرا نمایید:

• معجزه آب: مصرف روزانه 4 الی 6 لیتر آب برای بدنسازان، غلظت مواد متابولیک را کاهش داده و فشار را از روی سلول‌های کبدی برمی‌دارد.
• خرید از داروخانه: محصولات فیک حاوی فلزات سنگین و ترکیبات کورتونی پنهان هستند که مستقیماً بافت کبد را ملتهب می‌کنند.
• گنجاندن محافظ‌های طبیعی: استفاده از عصاره خار مریم (Milk Thistle)، زردچوبه (کورکومین) و امگا 3 در رژیم غذایی، مقاومت سلولی را به شدت بالا می‌برد.

سخن پایانی

در نهایت، رابطه مکمل‌ بدنسازی و کبد یک معادله یک‌طرفه نیست. بدن شما اگاه است که با سوخت باکیفیت به بهترین شکل کار می‌نماید. در سال‌های اخیر، علم پزشکی ورزشی ثابت نموده است که خط کشیدن دور مکمل‌های استاندارد و پایه، یک وسواس فکری بی‌مورد است. پروتئین‌ها، آمینواسیدها و کراتین‌های اورجینال، مواد مورد نیاز برای شما هستند و کبد سالم به راحتی از پس مدیریت آن‌ها برمی‌آید.

اما مرز باریک بین بدنسازی علمی و خودتخریبی، در استفاده از داروهای قاچاق، استروئیدها و دوزهای فراتر از توان فیزیولوژیک انسان خلاصه می‌شود. هیچ عضله‌ی حجیمی ارزش آن را ندارد که در میانسالی روی تخت بیمارستان، در صف پیوند کبد منتظر بمانید. آگاهانه تمرین کنید، تغذیه خود را با علم روز دنیا پیش ببرید و به یاد داشته باشید که کبد شما، بی‌صداترین و در عین حال مهم‌ترین یار تمرینی شماست.

سوالات متداول

آیا مصرف همزمان پروتئین وی و کراتین باعث کبد چرب می‌شود؟

 خیر، این دو ترکیب ساختار چربی ندارند و در افراد سالم منجر به تجمع چربی در کبد (گرید 1 و 2) نمی‌شوند. کبد چرب به طور معمول حاصل مصرف قندهای ساده، فست‌فود و کالری مازاد کنترل‌نشده است.

آیا قرص‌های پاکسازی کبد (لیورگل) برای بدنسازان طبیعی ضروری است؟ 

در صورتی که شما ورزشکار نچرال هستید و داروی هورمونی مصرف نمی‌کنید، کبد شما خودش قابلیت بازسازی کامل دارد و نیازی به قرص‌های درمانی و پاکسازی ندارید.

آیا چربی‌سوزها آنزیم‌های کبدی را بالا می‌برند؟ 

چربی‌سوزهای گیاهی و استاندارد (مثل ال‌کارنیتین) خطری ندارند. اما چربی‌سوزهای تقلبی یا حاوی محرک‌های سیستم عصبی مرکزی می‌توانند منجر به بروز استرس اکسیداتیو و اختلال شدید آنزیمی شوند.

منبع: pmc.ncbi.nlm.nih.gov