شربت اشتها آور یا مولتی ویتامین؟ کدام موثر تر است؟

شربت اشتها آور یا مولتی ویتامین؛ قبل از هر چیز این مقاله را بخوانید

مولتی ویتامین به‌تنهایی یک مکمل چاق‌کننده نیست و اغلب نمی‌تواند بدون وجود کمبود تغذیه‌ای، افزایش وزن قابل‌توجهی ایجاد کند. در مقابل، یک شربت اشتها آور در صورت داشتن ترکیبات واقعا مؤثر برای افزایش میل به غذا، می‌تواند به فردی که به دلیل کم‌اشتهایی کالری کافی دریافت نمی‌کند کمک کند غذای بیشتری بخورد. 

اگر کمبود یک ماده مغذی عامل بی‌اشتهایی یا ضعف تغذیه‌ای باشد، اصلاح آن کمبود می‌تواند وضعیت تغذیه را بهتر کند. اما شواهد علمی نشان نمی‌دهند که مصرف روتین مولتی‌ویتامین در افراد سالم، به‌طور مستقیم باعث چاقی شود. 

مولتی ویتامین برای افزایش وزن چه نقشی دارد؟

مولتی ویتامین برای افزایش وزن مستقیم طراحی نشده است. وظیفه اصلی این گروه از مکمل‌ها، تامین بخشی از نیاز بدن به ویتامین‌ها و مواد معدنی است؛ به‌خصوص زمانی که دریافت این ریزمغذی‌ها از رژیم غذایی کافی نیست. ترکیبات محصولات مختلف نیز یکسان نیستند و ممکن است مقدار و نوع ویتامین‌ها و مواد معدنی در آن‌ها تفاوت زیادی داشته باشد. 

برای درک بهتر موضوع باید بین تامین مواد مغذی و تامین انرژی تفاوت گذاشت. بدن برای ساخت بافت، فعالیت عضلات و انجام فرایندهای متابولیکی به ویتامین‌ها و مواد معدنی نیاز دارد، اما افزایش وزن در نهایت به دریافت انرژی کافی وابسته است. یک قرص یا شربت ویتامینی معمولی کالری قابل‌توجهی وارد بدن نمی‌کند و نمی‌تواند جای وعده غذایی را بگیرد.

با این حال، وجود کمبود مواد مغذی ممکن است وضعیت تغذیه را پیچیده کند. فردی که رژیم غذایی محدودی دارد، اشتهای ضعیفی دارد یا بعضی گروه‌های غذایی را حذف می‌کند، ممکن است به دریافت مکملی متناسب با نیازش احتیاج پیدا کند. NIH نیز تاکید می‌کند که مکمل‌های چندویتامینی جایگزین رژیم غذایی متنوع نیستند، اما در شرایطی که دریافت ریزمغذی‌ها از غذا کافی نیست، می‌توانند مفید باشند. 

• جبران برخی کمبودهای تغذیه‌ای
• حمایت از عملکرد طبیعی متابولیسم
• کمک به تأمین ریزمغذی‌های مورد نیاز بدن
• کمک به حفظ سلامت عمومی در کنار رژیم متعادل
• مناسب برای برخی افراد با دریافت غذایی ناکافی

شربت اشتها آور چگونه می‌تواند به وزن‌گیری کمک کند؟

شربت اشتها آور زمانی می‌تواند در مسیر افزایش وزن مفید باشد که کم‌اشتهایی باعث دریافت ناکافی غذا شده باشد. منطق آن ساده است: اگر فرد به دلیل بی‌اشتهایی وعده‌های غذایی را ناقص می‌خورد، افزایش میل به غذا می‌تواند دریافت انرژی و پروتئین را بیشتر کند؛ اما خود شربت لزوما عامل اصلی افزایش وزن نیست.

اینجا باید بین شربت‌های مختلف تفاوت گذاشت. بعضی فرآورده‌ها بر پایه ویتامین‌های گروه B، زینک، اسیدهای آمینه یا ترکیبات گیاهی ساخته می‌شوند و بعضی دیگر ممکن است حاوی مواد دارویی باشند که بر اشتها اثر می‌گذارند. بنابراین عنوان «اشتها آور» به‌تنهایی درباره اثر واقعی محصول اطلاعات کافی نمی‌دهد.

سیپروهپتادین که یک آنتی‌هیستامین نسل اول بوده و در برخی شرایط به‌عنوان محرک اشتها استفاده شده است. یک کارآزمایی در کودکان دچار سوءتغذیه خفیف تا متوسط، افزایش BMI بیشتری را در گروه دریافت‌کننده سیپروهپتادین همراه با مولتی‌ویتامین نسبت به گروه کنترل گزارش کرد؛ بااین‌حال این نتیجه را نمی‌توان به تمام شربت‌های اشتها آور یا همه افراد تعمیم داد. 

بنابراین هنگام انتخاب شربت اشتها آور برای بزرگسالان یا کودکان باید ماده اصلی، مقدار مصرف، گروه سنی، تداخل‌های احتمالی و علت کم‌اشتهایی بررسی شود.

تفاوت مولتی ویتامین و شربت اشتها آور برای چاق شدن

برای افزایش وزن، هیچ‌کدام جای رژیم غذایی پرکالری و متعادل را نمی‌گیرند؛ تفاوت اصلی در هدف مصرف است. مولتی ویتامین بیشتر روی تأمین ریزمغذی‌ها تمرکز دارد، در حالی که یک فرآورده اشتها آور با ترکیبات مناسب، هدف متفاوتی یعنی افزایش میل به غذا را دنبال می‌کند.

مطالعات نیز نشان می‌دهند که نباید رابطه میان مصرف مولتی‌ویتامین و وزن را ساده‌سازی کرد. در یک پژوهش، مصرف مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی با وزن بدن و اشتها بررسی شد و مکمل چندویتامینی در برنامه کاهش وزن باعث تفاوتی در کاهش وزن نشد؛ حتی در زنان کاهش برخی شاخص‌های اشتها مشاهده شد. این یافته دقیقا نشان می‌دهد که مولتی ویتامین را نمی‌توان یک مکمل چاق‌کننده عمومی دانست. برای خرید شربت لیپوزینک کلیک کنید.

برای افزایش اشتها کدام ویتامین‌ها مهم‌تر هستند؟

هیچ ویتامینی به‌تنهایی یک چاق‌کننده قطعی محسوب نمی‌شود. اهمیت ویتامین‌ها بیشتر زمانی مشخص می‌شود که کمبود آن‌ها وجود داشته باشد یا رژیم غذایی نتواند نیاز بدن را پوشش دهد.

در بحث افزایش اشتها اغلب نام ویتامین‌های گروه B، ویتامین D، B12 و مواد معدنی مانند زینک و آهن بیشتر شنیده می‌شود؛ اما نباید این موضوع را به شکل مصرف این ماده = افزایش وزن تفسیر نمود.

ویتامین‌های گروه B در مسیرهای مختلف متابولیسم انرژی نقش دارند. B12 نیز برای تشکیل گلبول‌های قرمز و عملکرد طبیعی سیستم عصبی ضروری است، اما شواهد موجود از این ادعا که مصرف B12 در فرد بدون کمبود مستقیما موجب افزایش وزن می‌شود، پشتیبانی نمی‌کنند. 

زینک نیز یک ریزمغذی ضروری است و در عملکردهای مختلف بدن نقش دارد؛ بااین‌حال دریافت بیشتر از نیاز، لزوما به معنی اشتهای بیشتر نیست. همین اصل درباره آهن نیز صدق می‌کند. مصرف آهن بدون اثبات کمبود می‌تواند بی‌دلیل باشد و در برخی افراد حتی مشکل ایجاد کند.

بنابراین اگر کم‌اشتهایی طولانی‌مدت وجود دارد، بهتر است به‌جای انتخاب تصادفی یک مکمل، علت آن بررسی شود. رژیم غذایی محدود، مشکلات گوارشی، بیماری‌های زمینه‌ای، برخی داروها و عوامل روانی می‌توانند روی اشتها و وزن اثر بگذارند. 

آیا مولتی ویتامین باعث چاقی می‌شود؟

در حالت معمول، مولتی ویتامین به‌عنوان عامل مستقیم افزایش وزن شناخته نمی‌شود. این مکمل‌ها عمدتا برای تامین ویتامین‌ها و مواد معدنی ساخته شده‌اند و مقدار انرژی آن‌ها معمولاً ناچیز است.

این باور از جایی شکل گرفته که بعضی افراد پس از شروع مصرف مکمل احساس می‌کنند اشتهایشان بهتر شده یا وزنشان افزایش یافته است. چنین تغییری ممکن است در شرایطی رخ دهد که فرد پیش از آن دریافت غذایی ضعیفی داشته یا دچار کمبود خاصی بوده باشد؛ اما نمی‌توان آن را به همه مصرف‌کنندگان تعمیم داد.

پس مولتی ویتامین برای چاقی تنها زمانی ممکن است نقش کمکی داشته باشد که بخشی از مشکل فرد، دریافت ناکافی ریزمغذی‌ها باشد. برای افزایش واقعی وزن، انرژی دریافتی باید از نیاز بدن بیشتر شود و این انرژی باید تا حد امکان از غذاهای مغذی تأمین شود.

برای افزایش وزن سالم چه چیزی مهم‌تر از مکمل است؟

افزایش وزن سالم با اضافه کردن کالری باکیفیت، پروتئین کافی و وعده‌های غذایی منظم شروع می‌شود. مکمل می‌تواند در بعضی شرایط نقش کمکی داشته باشد، اما نباید جای غذا را بگیرد.

NHS برای افرادی که نیاز به وزن‌گیری دارند، افزایش تدریجی انرژی دریافتی را پیشنهاد می‌کند و برای بزرگسالان، اضافه کردن حدود 300 تا 500 کالری در روز را به‌عنوان یک رویکرد عملی مطرح کرده است. برای رسیدن به وزن مناسب می‌توان ساختار وعده‌ها را نیز تغییر داد:

• افزایش تعداد وعده‌ها در طول روز
• اضافه کردن میان‌وعده‌های مغذی
• افزودن چربی‌های مفید به وعده‌های غذایی
• استفاده از نوشیدنی‌های مغذی در صورت کم بودن اشتها
• همراه کردن تغذیه مناسب با تمرین مقاومتی برای حمایت از توده عضلانی
• استفاده از منابع پروتئینی مانند تخم‌مرغ، لبنیات، گوشت، حبوبات و مغزها

به همین دلیل، اگر فرد فقط روی شربت اشتها آور تمرکز کند اما بعد از افزایش اشتها غذای کافی نخورد، نتیجه مطلوبی به دست نمی‌آید. مکمل باید در خدمت یک الگوی تغذیه‌ای درست باشد، نه اینکه خودش تبدیل به برنامه افزایش وزن شود.

این مقاله را از دست ندهید: آیا قرص سیپراکتین خطرناک است؟ مهم‌ترین عوارض، تداخلات و هشدارها

چه زمانی مصرف شربت اشتها آور بهتر است؟

وقتی مشکل اصلی، میل پایین به غذا و ناتوانی در دریافت کالری کافی باشد، بررسی یک فرآورده اشتها آور می‌تواند منطقی‌تر از مصرف خودسرانه یک مکمل ویتامینی باشد. البته ابتدا باید مشخص شود که چرا اشتها کاهش پیدا کرده است.

کم‌اشتهایی موقتی با بی‌اشتهایی طولانی‌مدت یکسان نیست. کاهش اشتها ممکن است بعد از بیماری، استرس، تغییرات سبک زندگی یا برخی داروها ایجاد شود؛ اما اگر همراه با کاهش وزن ناخواسته باشد، موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

Mayo Clinic توصیه می‌کند کاهش وزن ناخواسته، به‌خصوص کاهش بیش از 5 درصد وزن بدن طی 6 تا 12 ماه، جدی گرفته شود؛ زیرا علل مختلفی از مشکلات گوارشی و تیروئیدی گرفته تا دیابت، اختلالات جذب و برخی بیماری‌های دیگر می‌توانند پشت آن باشند. 

در چنین شرایطی، خرید یک محصول اشتها آور بدون پیدا کردن علت اصلی ممکن است فقط علامت را پنهان کند. علائمی که نیاز به توجه بیشتری دارند:

• بی‌اشتهایی طولانی‌مدت
• احساس سیری زودرس
• مشکلات مداوم گوارشی
• ضعف یا خستگی غیرمعمول
• کاهش وزن همراه با علائم جدید
• کاهش وزن بدون تغییر عمدی در رژیم

در کودکان نیز حساسیت موضوع بیشتر است و محرک‌های اشتها نباید بدون ارزیابی متخصص استفاده شوند.  برای خرید قرص مولتی ویتامین کامپلت یورو ویتال کلیک کنید.

 اشتباهات  در انتخاب مکمل برای چاق شدن

بزرگ‌ترین اشتباه این است که هر مکملی که روی بسته‌بندی آن عبارت افزایش اشتها یا افزایش وزن دیده می‌شود، چاق‌کننده واقعی تصور شود. ترکیبات، دوز و شواهد علمی محصولات با یکدیگر تفاوت دارند.

اشتباه دیگر، مصرف همزمان چند محصول مشابه است. ممکن است یک فرد یک مولتی ویتامین، مکمل زینک، مکمل B کمپلکس و یک شربت اشتها آور را بدون توجه به ترکیبات مشترک مصرف کند. این کار می‌تواند دریافت بعضی ریزمغذی‌ها را بیش از حد افزایش دهد. NIH نیز درباره احتمال دریافت بیش از اندازه برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی از طریق مکمل‌ها هشدار داده است. 

• ویتامین به‌تنهایی جای کالری را نمی‌گیرد
• محرک اشتها برای همه افراد مناسب نیست
• دوز بالاتر مکمل الزاماً اثر بهتر ایجاد نمی‌کند
• افزایش سریع وزن الزاماً افزایش عضله نیست
• وزن بیشتر همیشه به معنی سلامت بیشتر نیست
• افزایش اشتها بدون تغذیه باکیفیت نتیجه مطلوبی ندارد

در انتخاب مکمل، برچسب محصول اهمیت زیادی دارد. باید مقدار ماده اصلی، گروه سنی، مقدار مصرف روزانه و ترکیبات هم‌پوشان با سایر مکمل‌ها بررسی شود.  برای خرید قرص زینک پلاس ب کمپلکس کلیک کنید.

سخن پایانی

اگر هدف، افزایش وزن سالم است، انتخاب بین شربت اشتها آور و مولتی ویتامین نباید به یک مسابقه ساده تبدیل شود. هرکدام برای مسئله متفاوتی طراحی شده‌اند. مولتی ویتامین بیشتر برای جبران یا پیشگیری از دریافت ناکافی برخی ریزمغذی‌ها کاربرد دارد و به‌تنهایی کالری مورد نیاز برای وزن‌گیری را تأمین نمی‌کند. 

در مقابل، شربت اشتها آور در محصولاتی که ترکیبات موثر برای افزایش میل به غذا دارند، می‌تواند به فردی که به دلیل کم‌اشتهایی غذای کافی نمی‌خورد کمک کند؛ اما این فرآورده نیز بدون دریافت انرژی کافی، معجزه‌ای برای افزایش وزن ایجاد نمی‌کند.

اصل مهم‌تر از انتخاب مکمل، پیدا کردن دلیل وزن پایین یا اشتهای کم است. رژیم غذایی ناکافی، کمبود بعضی مواد مغذی، مشکلات گوارشی، اختلالات هورمونی، بیماری‌ها، داروها و عوامل روانی می‌توانند وزن را تحت تأثیر قرار دهند. کاهش وزن ناخواسته نیز نباید صرفاً با یک مکمل پوشانده شود و در صورت قابل‌توجه بودن باید علت آن بررسی شود. 

سوالات متداول 

آیا مولتی ویتامین برای چاق شدن خوب است؟

مولتی ویتامین برای تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی ساخته شده و چاق‌کننده مستقیم محسوب نمی‌شود. اگر کمبود تغذیه‌ای وجود داشته باشد، اصلاح آن می‌تواند به بهتر شدن وضعیت عمومی و تغذیه کمک کند، اما افزایش وزن به دریافت کالری و پروتئین کافی نیاز دارد. 

آیا شربت اشتها آور باعث افزایش وزن می‌شود؟

در محصولاتی که واقعاً روی اشتها اثر می‌گذارند، افزایش میل به غذا می‌تواند دریافت انرژی را بیشتر کند و در نتیجه به وزن‌گیری کمک کند. بااین‌حال اثر محصول به ترکیبات آن وابسته است و همه شربت‌های موسوم به اشتها آور عملکرد یکسانی ندارند. 

بهترین ویتامین برای افزایش اشتها چیست؟

هیچ ویتامینی را نمی‌توان به‌عنوان بهترین گزینه عمومی برای افزایش اشتها معرفی کرد. اهمیت هر ماده بیشتر زمانی مشخص می‌شود که کمبود آن وجود داشته باشد؛ به همین دلیل انتخاب مکمل باید با توجه به وضعیت تغذیه و نیاز واقعی انجام شود.

آیا ویتامین B12 باعث چاقی می‌شود؟

B12 برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما شواهد کافی وجود ندارد که مصرف آن در افراد بدون کمبود، مستقیماً باعث افزایش وزن شود. در بعضی افراد مبتلا به کمبود B12 ممکن است کاهش اشتها یا کاهش وزن دیده شود و درمان کمبود، وضعیت تغذیه را بهبود دهد. 

برای افزایش وزن سالم چه بخوریم؟

غذاهای پرانرژی و مغذی، منابع پروتئین، لبنیات، تخم‌مرغ، حبوبات، مغزها، کره مغزها، غلات و میان‌وعده‌های مناسب می‌توانند به افزایش کالری دریافتی کمک کنند. افزایش تدریجی انرژی روزانه و داشتن وعده‌های منظم، پایه مناسب‌تری برای وزن‌گیری نسبت به اتکا به مکمل است. 

آیا می‌توان همزمان مولتی ویتامین و شربت اشتها آور مصرف کرد؟

در بعضی محصولات ممکن است چنین ترکیبی قابل استفاده باشد، اما پاسخ به ترکیبات دقیق هر دو فرآورده وابسته است. هم‌پوشانی موادی مانند ویتامین‌ها و مواد معدنی باید بررسی شود و در کودکان یا افراد دارای بیماری زمینه‌ای، نظر پزشک یا داروساز اهمیت بیشتری دارد.

منبع:

pubmed.ncbi.nlm.nih.gov