پروستات سالم با این ویتامین‌ها؛ از ویتامین D تا زینک

پروستات سالم با این ویتامین‌ها؛ از ویتامین D تا زینک

بهترین ویتامین‌ها برای سلامت پروستات تنها مکمل‌هایی نیستند که با عنوان تقویت پروستات فروخته می‌شوند. شواهد نشان می‌دهد تامین کافی ویتامین D، ویتامین C و برخی ریزمغذی‌ها برای سلامت عمومی بدن اهمیت دارد، اما هیچ ویتامینی به‌تنهایی به‌عنوان راهی قطعی برای پیشگیری از سرطان پروستات یا درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) ثابت نشده است.

 در میان ترکیبات غذایی، لیکوپن نیز به دلیل حضور در گوجه‌فرنگی و تحقیقات انجام‌شده درباره آن مورد توجه قرار گرفته، اما آن هم درمان قطعی محسوب نمی‌شود. نتایج مطالعه بزرگ SELECT حتی نشان داد مصرف دوز بالای ویتامین E به شکل مکمل، نه‌تنها از سرطان پروستات جلوگیری نکرد، بلکه با افزایش 17 درصدی خطر تشخیص این سرطان همراه بود. 

ویتامین D و سلامت پروستات

ویتامین D برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما مصرف مکمل آن فقط با هدف جلوگیری از بیماری‌های پروستات توصیه علمی قطعی ندارد. این ویتامین در تنظیم فرایندهای مختلف سلولی و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد و کمبود آن باید جدی گرفته شود، اما شواهد موجود هنوز نشان نداده‌اند که مصرف مکمل ویتامین D در افراد بدون کمبود، خطر سرطان پروستات را کاهش می‌دهد.

این تفاوت کوچک، از نظر پزشکی بسیار مهم است. ممکن است فردی کمبود ویتامین D داشته باشد و اصلاح این کمبود برای سلامت استخوان، عضله و عملکرد عمومی بدن ضروری باشد؛ اما از این موضوع نمی‌توان نتیجه گرفت که افزایش خودسرانه دوز مکمل، پروستات را در برابر بیماری‌ها محافظت می‌کند.

از طرف دیگر، دریافت ویتامین دی بیش از نیاز بدن هم بی‌خطر نیست. برای همین بهتر است مکمل بر اساس وضعیت تغذیه‌ای و در صورت نیاز ارزیابی آزمایشگاهی مصرف شود، نه فقط به دلیل نگرانی درباره پروستات. برای خرید پروستاتان کلیک کنید.

منابع غذایی ویتامین D شامل ماهی‌های چرب، زرده تخم‌مرغ و برخی مواد غذایی غنی‌شده است. قرار گرفتن در معرض نور خورشید نیز در تولید این ماده نقش دارد، هرچند میزان تولید به عوامل مختلفی مثل فصل، محل زندگی، رنگ پوست و میزان پوشش بستگی دارد. 

زینک و پروستات

زینک یا روی برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما دوز بالای مکمل زینک را نباید به‌عنوان راهی برای محافظت بیشتر از پروستات در نظر گرفت. روی در فرایندهای سلولی، عملکرد سیستم ایمنی و بسیاری از واکنش‌های آنزیمی نقش دارد و دریافت کافی آن اهمیت دارد.

این ماده بیشتر زمانی اهمیت پیدا می‌کند که رژیم غذایی فرد از نظر دریافت روی مناسب نباشد. گوشت، غذاهای دریایی، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات و مغزها از منابع غذایی آن هستند.

یکی از اشتباهات اساسی، مصرف هم‌زمان چند مکمل است؛ مثلا یک مولتی‌ویتامین، مکمل تقویت مردان و محصول مخصوص پروستات که همگی زینک دارند. در این حالت ممکن است مقدار دریافتی بدون توجه به نیاز واقعی افزایش پیدا کند.

بنابراین هنگام انتخاب مکمل‌های پروستات باید ترکیبات روی برچسب را با سایر مکمل‌های مصرفی مقایسه کرد. استفاده طولانی‌مدت از دوزهای بالای روی می‌تواند تعادل مس در بدن را مختل کند و مشکلات دیگری ایجاد کند.

ویتامین C

ویتامین C یکی از آنتی‌اکسیدان‌های مهم رژیم غذایی است، اما شواهد کافی وجود ندارد که مصرف مکمل آن بتواند از سرطان پروستات جلوگیری کند یا بزرگی پروستات را درمان کند. نیاز روزانه مردان بزرگسال به ویتامین C حدود 90 میلی‌گرم است و بسیاری از افراد می‌توانند این مقدار را از مواد غذایی دریافت کنند.

پرتقال، کیوی، فلفل دلمه‌ای، توت‌فرنگی، مرکبات و بسیاری از سبزیجات منابع مناسب این ماده هستند. مزیت دریافت ویتامین C از غذا این است که همراه با مجموعه‌ای از ترکیبات گیاهی و مواد مغذی دیگر وارد رژیم غذایی می‌شود.

در بحث سلامت پروستات، نباید خاصیت آنتی‌اکسیدانی یک ماده را با اثبات اثر ضدسرطان آن یکی دانست. این دو مفهوم متفاوت‌اند. بسیاری از ترکیبات در آزمایشگاه می‌توانند فعالیت آنتی‌اکسیدانی داشته باشند، اما زمانی که در یک کارآزمایی انسانی بررسی می‌شوند، الزاما همان نتیجه را نشان نمی‌دهند.

بنابراین ویتامین C را بهتر است بخشی از یک الگوی غذایی سالم دانست؛ نه محصولی که قرار است به‌تنهایی مشکلات مربوط به پروستات را حل کند. برای خرید قرص پروستا باریج کلیک کنید.

لیکوپن

لیکوپن ویتامین نیست، اما یکی از مهم‌ترین ترکیبات غذایی مورد بررسی در ارتباط با پروستات است. این رنگدانه قرمز در گوجه‌فرنگی، هندوانه، گریپ‌فروت صورتی و برخی میوه‌ها و سبزیجات وجود دارد و تحقیقات متعددی رابطه احتمالی دریافت بیشتر آن با سلامت پروستات را بررسی کرده‌اند.

شکل مصرف گوجه‌فرنگی می‌تواند روی جذب لیکوپن اثر بگذارد. شواهد NCI نشان می‌دهد لیکوپن موجود در محصولات فرآوری‌شده گوجه‌فرنگی مانند رب و سس می‌تواند زیست‌فراهمی بیشتری نسبت به گوجه خام داشته باشد و وجود مقداری چربی غذایی نیز به جذب کاروتنوئیدها کمک می‌کند.

با این حال، نباید از این یافته نتیجه گرفت که رب گوجه یا مکمل لیکوپن از سرطان پروستات جلوگیری می‌کند. نتایج مطالعات انسانی یکدست نیستند و خود NCI نیز می‌گوید هنوز شواهد کافی برای استفاده از لیکوپن به‌عنوان روش پیشگیری یا درمان سرطان پروستات وجود ندارد.

پس اگر قرار باشد یک ماده غذایی را به برنامه غذایی اضافه کنیم، گوجه‌فرنگی و محصولات آن انتخابی منطقی هستند؛ اما جایگزین بررسی پزشکی نیستند.

سلنیوم برای پروستات خوب است؟

سلنیوم برای بدن ضروری است، اما مصرف مکمل آن برای پیشگیری از سرطان پروستات توصیه نمی‌شود. این ماده معدنی در عملکرد برخی آنزیم‌ها، تنظیم فرایندهای سلولی و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد، ولی نتایج پژوهش‌های بزرگ نشان داده‌اند که افزایش دریافت آن از طریق مکمل، راه مطمئنی برای کاهش خطر سرطان پروستات نیست.

ویتامین E برای پروستات

ویتامین E را نباید برای پیشگیری از سرطان پروستات با دوز بالا مصرف کرد. این نکته یکی از مهم‌ترین یافته‌های علمی در بحث ویتامین‌ها و سلامت این عضو است.

در مطالعه SELECT، مردانی که روزانه 400 IU ویتامین E دریافت کردند، در مقایسه با گروه دارونما با افزایش 17 درصدی خطر تشخیص سرطان پروستات مواجه شدند. این نتیجه باعث شد تصور قدیمی درباره استفاده پیشگیرانه از آنتی‌اکسیدان‌ها برای سرطان پروستات زیر سؤال برود.

این موضوع به معنای آن نیست که ویتامین E موجود در غذا مضر است. بدن به این ویتامین نیاز دارد و منابع غذایی آن شامل مغزها، دانه‌ها و روغن‌های گیاهی است. بحث اصلی درباره مصرف دوز بالای مکمل برای هدفی است که اثربخشی آن ثابت نشده است.

برای سلامت پروستات چه بخوریم؟ 

برای مراقبت از پروستات، کیفیت کلی رژیم غذایی از پیدا کردن یک قرص یا مکمل مهم‌تر است. سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، منابع مناسب پروتئین و چربی‌های مفید باید پایه برنامه غذایی باشند.

در مورد غذاهای مفید برای پروستات، گوجه‌فرنگی به دلیل لیکوپن توجه زیادی دریافت کرده است؛ اما بهتر است آن را در کنار سایر مواد غذایی گیاهی مصرف کرد، نه به‌عنوان یک درمان مستقل. یک الگوی غذایی متعادل می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• روغن‌های گیاهی مناسب مانند روغن زیتون
• گوجه‌فرنگی و محصولات پخته‌شده آن
• ماهی و منابع پروتئینی کم‌چرب
• سبزیجات رنگارنگ
• مغزها و دانه‌ها
• میوه‌های تازه
• حبوبات
• غلات کامل

از سوی دیگر، سلامت ادراری تنها با تغذیه تعیین نمی‌شود. فعالیت بدنی، کنترل وزن و کاهش مصرف الکل و کافئین در افرادی که علائم ادراری دارند می‌تواند اهمیت بیشتری از اضافه کردن یک مکمل جدید داشته باشد. 

NIDDK توصیه می‌کند در افراد مبتلا به BPH، اصلاح مصرف مایعات، کاهش الکل و کافئین و فعالیت بدنی در کنار درمان مناسب مورد توجه قرار گیرد. این یعنی مراقبت از پروستات باید یک برنامه باشد، نه یک قرص.

آیا ویتامین‌ها می‌توانند بزرگی پروستات را درمان کنند؟

خیر؛ ویتامین‌ها درمان استاندارد بزرگی خوش‌خیم پروستات نیستند. BPH یک بیماری شایع مرتبط با افزایش سن است که در آن اندازه غده پروستات افزایش پیدا می‌کند و ممکن است با فشار روی مجرای ادرار، مشکلاتی مانند ضعیف شدن جریان ادرار، تکرر ادرار یا بیدار شدن شبانه برای ادرار ایجاد شود.

نکته مهم این است که شدت مشکل همیشه از اندازه پروستات مشخص نمی‌شود. گاهی فردی پروستات بزرگ دارد اما مشکل ادراری قابل‌توجهی ندارد و گاهی بزرگ‌شدن محدود می‌تواند علائم آزاردهنده ایجاد کند. به همین دلیل، تصمیم درباره درمان فقط با نگاه کردن به یک مکمل یا حتی اندازه غده گرفته نمی‌شود.

در موارد خفیف، پزشک ممکن است پایش و اصلاح سبک زندگی را پیشنهاد کند. در شرایط دیگر داروهایی مانند مسدودکننده‌های آلفا یا مهارکننده‌های 5-آلفا ردوکتاز می‌توانند مطرح شوند و در بعضی افراد درمان‌های دیگر لازم می‌شود.

چه زمانی به‌جای مکمل پروستات باید به پزشک مراجعه کرد؟

تغییرات مداوم در ادرار، خون در ادرار یا ناتوانی در ادرار کردن نیاز به بررسی پزشکی دارد و نباید با مصرف ویتامین پوشانده شود. مشکلات ادراری می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند و همه آن‌ها به بزرگی خوش‌خیم پروستات مربوط نیستند. بر اساس اطلاعات NIDDK، موارد زیر اهمیت ویژه‌ای دارند:

• وجود خون در ادرار
• ناتوانی کامل در دفع ادرار
• احساس تخلیه نشدن کامل مثانه
• تکرر و فوریت ادرار همراه با تب و لرز
• ضعیف شدن یا قطع و وصل شدن جریان ادرار
• درد یا ناراحتی قابل‌توجه در پایین شکم یا دستگاه ادراری

این نشانه‌ها ممکن است با BPH، عفونت ادراری، التهاب پروستات یا سایر مشکلات دستگاه ادراری ارتباط داشته باشند و تشخیص آنها نیازمند بررسی مناسب است.

در چنین شرایطی، تغییر رژیم غذایی یا خرید یک مکمل جدید نباید اولین قدم باشد. همچنین اگر فردی داروی تجویزی مصرف می‌کند، بیماری کلیوی یا کبدی دارد یا قبلا برای پروستات تحت درمان بوده است، بهتر است پیش از شروع مکمل‌های حاوی چند ماده فعال با پزشک یا داروساز مشورت نماید.

این مقاله را از دست ندهید: علائم عفونت کلیه چیست؟ از درد پهلو تا تب و تغییرات ادرار

سخن پایانی

در آخر، بهترین راه برای سلامت پروستات، تامین نیازهای تغذیه‌ای بدن از یک رژیم متعادل و پرهیز از مصرف خودسرانه دوزهای بالای مکمل‌هاست. مهم‌ترین نکته این است که ویتامین بیشتر به معنی پروستات سالم‌تر نیست؛ حتی درباره ویتامین E و سلنیوم، نتایج پژوهش‌های بزرگ نشان داده‌اند که مصرف مکمل برای پیشگیری از سرطان پروستات مزیتی ثابت‌شده ندارد. 

گنجاندن سبزیجات، میوه‌ها، گوجه‌فرنگی، غلات کامل و منابع پروتئینی مناسب در کنار فعالیت بدنی، کنترل وزن و توجه به عادات ادراری، انتخاب بهتری از تکیه بر یک مکمل است.

سوالات متداول 

بهترین ویتامین برای پروستات چیست؟

تامین ویتامین D، C و سایر ریزمغذی‌ها برای سلامت‌ پروستات مهم است، اما مصرف آنها باید متناسب با نیاز بدن باشد.

آیا زینک برای پروستات مفید است؟

زینک یک ماده معدنی ضروری است و دریافت کافی آن اهمیت دارد، اما شواهد کافی وجود ندارد که مصرف دوز بالای زینک از سرطان پروستات جلوگیری کند. مصرف بی‌دلیل مقادیر زیاد نیز می‌تواند مشکل‌ساز شود.

آیا لیکوپن برای سلامت پروستات خوب است؟

لیکوپن به‌عنوان یک ترکیب گیاهی موجود در گوجه‌فرنگی مورد مطالعه قرار گرفته و برخی پژوهش‌ها ارتباط آن با سلامت بهتر پروستات را مطرح کرده‌اند؛ بااین‌حال شواهد انسانی هنوز برای معرفی مکمل لیکوپن به‌عنوان روش پیشگیری یا درمان کافی نیست.

آیا ویتامین E برای پروستات مفید است؟

مصرف دوز بالای ویتامین E برای پیشگیری از سرطان پروستات توصیه نمی‌شود. در مطالعه SELECT، مصرف 400 IU در روز با افزایش 17 درصدی خطر تشخیص سرطان پروستات همراه بود.

برای بزرگی پروستات چه ویتامینی بخوریم؟

ویتامین‌ها درمان اصلی BPH نیستند. در صورت وجود علائم ادراری، ابتدا باید علت مشکل مشخص شود و سپس در صورت نیاز از درمان‌های مناسب پزشکی در کنار اصلاح سبک زندگی استفاده شود.

منبع:

verywellhealth.com