سرفه بعد از سرماخوردگی چرا ول نمی‌کند؟ علت‌های پنهان را بشناسید

سرفه بعد از سرماخوردگی چرا ول نمی‌کند؟ علت‌های پنهان را بشناسید

سرفه بعد از سرماخوردگی در بسیاری از افراد به این معنا نیست که هنوز بیمار هستند یا عفونت همچنان در بدنشان فعال است. گاهی تب، آبریزش بینی و گلودرد کاملا تمام شده، اما سرفه خشک، قلقلک گلو یا سرفه مداوم برای چند هفته باقی می‌ماند. علت اصلی معمولا ادامه التهاب و حساس‌شدن راه‌های هوایی پس از عفونت است؛ ترشحات پشت حلق، باقی‌ماندن مخاط و تحریک بیش از حد رفلکس سرفه هم می‌توانند این وضعیت را طولانی‌تر کنند.

پس طول کشیدن سرفه به‌تنهایی نشانه خطرناک بودن بیماری نیست. با این حال، مدت زمان آن اهمیت دارد. سرفه کمتر از 3 هفته در گروه سرفه حاد قرار می‌گیرد، بین 3 تا 8 هفته اغلب سرفه تحت‌حاد محسوب می‌شود و بیشتر از 8 هفته نیازمند بررسی علت‌های دیگر است.

سرفه بعد از سرماخوردگی چرا ادامه پیدا می‌کند؟

چون بهبود عفونت و بازگشت کامل راه‌های تنفسی به وضعیت عادی همیشه هم‌زمان اتفاق نمی‌افتند. ویروس ممکن است دیگر عامل اصلی مشکل نباشد، اما التهاب و حساسیت ایجادشده در گلو و مجاری تنفسی مدتی باقی بماند.

هنگام سرماخوردگی، بافت‌های دستگاه تنفسی درگیر التهاب می‌شوند و تولید مخاط نیز افزایش پیدا می‌کند. بدن برای خارج کردن ترشحات و مواد تحریک‌کننده از رفلکس سرفه کمک می‌گیرد. بعد از فروکش کردن عفونت، این سیستم ممکن است مدتی بیش از حد حساس باقی بماند؛ یعنی محرک‌هایی که در حالت عادی باعث سرفه نمی‌شوند، مثل هوای سرد، صحبت کردن طولانی، عطر تند یا حتی یک نفس عمیق، احساس نیاز به سرفه ایجاد کنند.

این وضعیت را در منابع پزشکی سرفه پس از عفونت یا Postinfectious Cough می‌نامند. چنین سرفه‌ای اغلب خشک است و به‌تدریج شدت آن کمتر می‌شود. در برخی افراد نیز ترشحات بینی که به پشت گلو می‌ریزند، همچنان گیرنده‌های سرفه را تحریک می‌کنند.

یک نکته مهم این است که باقی ماندن سرفه الزاما به معنی باقی ماندن سرماخوردگی نیست. سرماخوردگی به طور معمول طی مدت کوتاهی رو به بهبود می‌رود، اما سرفه می‌تواند مسیر طولانی‌تری داشته باشد. برای خرید شربت برون کلد کلیک کنید.

علت سرفه زیاد بعد از سرماخوردگی چیست؟

 در بسیاری از موارد، سرفه خشک بعد از سرماخوردگی نتیجه التهاب باقی‌مانده و حساس شدن راه‌های هوایی است؛ اما ترشحات پشت حلق، آسم، آلرژی، رفلاکس یا یک عفونت دیگر نیز می‌توانند نقش داشته باشند.

نوع سرفه می‌تواند سرنخ خوبی برای پیدا کردن علت باشد. وقتی احساس می‌شود گلو مدام قلقلک دارد و بدون خروج قابل توجه خلط، سرفه ایجاد می‌شود، احتمال تحریک باقی‌مانده راه‌های تنفسی بیشتر است. این حالت اغلب با گذشت زمان آرام‌تر می‌شود.

در مقابل، وجود ترشحات پشت حلق می‌تواند باعث شود فرد احساس کند چیزی از بینی به سمت گلو می‌ریزد و برای پاک کردن آن مرتب سرفه کند. این مشکل ممکن است بعد از برطرف شدن آبریزش بینی نیز برای مدتی باقی بماند.

گاهی هم عفونت تنفسی، زمینه‌ای را برای آشکار شدن آسم یا افزایش حساسیت مجاری تنفسی فراهم می‌کند. در این حالت ممکن است سرفه شبانه، هنگام ورزش یا در مواجهه با هوای سرد بیشتر شود و گاهی خس‌خس یا احساس تنگی نفس نیز همراه آن باشد. بیماری‌هایی مانند رفلاکس معده به مری نیز می‌توانند سرفه طولانی ایجاد کنند، مخصوصا زمانی که سرفه پس از غذا یا هنگام دراز کشیدن تشدید شود.

سرفه سرماخوردگی چقدر طول می‌کشد؟

سرفه ممکن است حدود 2 تا 3 هفته ادامه داشته باشد و در برخی افراد، سرفه پس از عفونت تا 8 هفته نیز طول بکشد. مهم‌تر از عدد دقیق، این است که روند کلی رو به کاهش باشد.

این اعداد به این معنی نیستند که مثلا در روز بیست‌ویکم سرفه باید ناگهان قطع شود. بدن افراد با هم متفاوت است. حتی در یک مطالعه قدیمی‌تر روی عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی، بخش قابل توجهی از افراد تا هفته سوم همچنان سرفه داشتند.

نکته مهم‌تر، روند سرفه است. سرفه‌ای که هر چند روز کمی سبک‌تر می‌شود، اغلب با الگوی بهبود طبیعی سازگارتر است. اما سرفه‌ای که به‌جای کاهش، شدیدتر می‌شود یا بعد از یک دوره بهبود دوباره همراه با تب و بدحالی برمی‌گردد، نیاز به توجه پزشکی دارد.

درمان سرفه خشک بعد از سرماخوردگی

بیشتر تمرکز باید روی کاهش تحریک گلو و راه‌های تنفسی، مصرف مایعات، استراحت، کنترل خشکی هوا و برطرف کردن ترشحات بینی باشد؛ دارو نیز در صورت نیاز باید بر اساس علت و شرایط فرد انتخاب شود. چند اقدام ساده می‌تواند تحمل این دوره را راحت‌تر کند:

• نوشیدنی گرم برای آرام کردن تحریک گلو
• استراحت کافی، مخصوصا در روزهای ابتدایی بیماری
• استفاده از دستگاه بخور سرد یا مرطوب‌کننده تمیز در هوای خشک
• شست‌وشوی بینی با محلول سالین در صورت گرفتگی یا ترشحات بینی
• مصرف عسل برای افراد بالای 1 سال در صورت مناسب بودن شرایط فرد
• دوری از دود سیگار، عطرهای بسیار تند، گردوغبار و سایر محرک‌های تنفسی
• نوشیدن مایعات کافی برای جلوگیری از خشکی گلو و کمک به رقیق شدن ترشحات

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا نیز استراحت، مصرف مایعات، استفاده از مرطوب‌کننده تمیز، اسپری سالین و عسل برای افراد بالای 1 سال را از اقدامات کمک‌کننده برای مدیریت علائم سرماخوردگی معرفی می‌کند.

در مورد شربت ضد سرفه و داروهای بدون نسخه باید کمی محتاط بود. این محصولات ممکن است در برخی افراد باعث کاهش موقت ناراحتی شوند، اما لزوما علت اصلی را از بین نمی‌برند. شواهد مربوط به تاثیر بسیاری از داروهای بدون نسخه برای سرفه حاد نیز محدود یا متناقض است.

بنابراین مصرف خودسرانه چند داروی مختلف برای اینکه سرفه سریع‌تر متوقف شود، انتخاب مناسبی نیست؛ به ویژه در کودکان، سالمندان، افراد باردار یا کسانی که داروهای دیگری مصرف می‌کنند. برای خرید نوسکاف کلیک کنید.

آیا برای سرفه بعد از سرماخوردگی آنتی‌بیوتیک لازم است؟

به طور معمول نه. باقی ماندن سرفه پس از یک عفونت ویروسی، به‌تنهایی دلیل مناسبی برای شروع آنتی‌بیوتیک نیست.

بخش بزرگی از سرماخوردگی‌ها و بسیاری از موارد برونشیت حاد منشأ ویروسی دارند. آنتی‌بیوتیک روی ویروس اثر نمی‌گذارد و مصرف آن بدون تشخیص عفونت باکتریایی می‌تواند عوارضی ایجاد کند و به افزایش مقاومت میکروبی کمک کند. CDC تاکید می‌کند که حتی تغییر رنگ ترشحات بینی یا خلط به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که عفونت باکتریایی وجود دارد.

پژوهش‌های علمی نیز نشان داده‌اند که آنتی‌بیوتیک‌ها در بیشتر موارد سرفه حاد بدون علت باکتریایی مشخص، تاثیر قابل توجهی بر روند برطرف شدن سرفه ندارند.

البته این موضوع به معنی بی‌اهمیت بودن همه عفونت‌های باکتریایی نیست. بعضی بیماری‌ها مانند سیاه‌سرفه یا پنومونی ممکن است به درمان اختصاصی نیاز داشته باشند. تشخیص این موارد بر اساس مجموعه‌ای از نشانه‌ها، معاینه و در صورت نیاز آزمایش انجام می‌شود.

چه زمانی سرفه بعد از سرماخوردگی نیاز به پزشک دارد؟

وقتی سرفه به‌جای بهتر شدن شدیدتر می‌شود، بیشتر از حد انتظار طول می‌کشد یا همراه با نشانه‌هایی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، خون در خلط یا برگشت تب است، بررسی پزشکی ضروری‌تر می‌شود.

طولانی شدن یک سرفه خفیف و رو به کاهش با سرفه‌ای که هر روز شدیدتر می‌شود، یکسان نیست. CDC توصیه می‌کند در صورت مشکل تنفسی، کم‌آبی، تب طولانی، ماندگاری علائم بدون بهبود یا برگشت دوباره تب و سرفه پس از بهتر شدن، فرد برای ارزیابی پزشکی اقدام نماید.

• سرفه خونی
• بدتر شدن واضح سرفه
• کاهش وزن بدون علت مشخص
• تنگی نفس یا سخت شدن تنفس
• درد یا فشار مداوم در قفسه سینه
• تب مداوم یا برگشت تب پس از بهبود
• استفراغ شدید همراه با حمله‌های سرفه
• ادامه یافتن سرفه برای بیشتر از 8 هفته
• خس‌خس قابل توجه یا احساس کمبود هوا

وجود این موارد الزاما به معنی یک بیماری جدی نیست، اما ارزش بررسی دارد. برای نمونه، سرفه طولانی ممکن است با آسم، ترشحات پشت حلق، رفلاکس معده، آلرژی یا برخی بیماری‌های ریوی ارتباط داشته باشد.

در مقابل، فردی که پس از سرماخوردگی فقط یک سرفه خشک خفیف دارد و هر هفته بهتر می‌شود، اغلب شرایط متفاوتی دارد. مهم این است که به جای تمرکز صرف بر چند روز گذشته، به مسیر علائم نیز توجه شود. برای خرید باریچ بنفشه کلیک کنید.

چرا شب‌ها سرفه پس از سرماخوردگی بیشتر می‌شود؟

دراز کشیدن می‌تواند ترشحات پشت حلق را بیشتر محسوس کند و در برخی افراد رفلاکس یا خشکی راه‌های تنفسی نیز موجب تحریک بیشتر در ساعات شب شود.

خیلی‌ها بعد از اینکه در طول روز تقریباً مشکلی ندارند، هنگام خواب با سرفه شبانه روبه‌رو می‌شوند. یکی از توضیح‌های رایج، باقی ماندن ترشحات بینی و حرکت آن‌ها به سمت پشت گلو است. وقتی فرد دراز می‌کشد، این ترشحات می‌توانند گلو را بیشتر تحریک کنند.

از طرف دیگر، هوای خشک اتاق خواب، گرمای زیاد یا تماس با گردوغبار می‌تواند راه‌های تنفسی حساس‌شده را تحریک کند. در برخی افراد نیز رفلاکس معده در حالت خوابیده بیشتر می‌شود و تحریک ناحیه حلق می‌تواند به سرفه منجر شود. بیماری‌هایی مانند آسم نیز ممکن است در ساعات شب یا هنگام تماس با هوای سرد بیشتر خودشان را نشان دهند.

برای همین، فقط خوردن یک داروی ضدسرفه همیشه پاسخ کاملی به مشکل نمی‌دهد. باید دید سرفه شبانه چه الگویی دارد. آیا همراه با گرفتگی بینی است؟ آیا بعد از شام تشدید می‌شود؟ آیا با هوای سرد بدتر می‌شود؟ آیا خس‌خس وجود دارد؟

این مقاله را از دست ندهید: علت سرگیجه هنگام بلند شدن چیست؟ 7 علت مهم

سخن پایانی

سرفه بعد از سرماخوردگی در بسیاری از موارد نتیجه باقی ماندن التهاب و حساسیت راه‌های تنفسی است، نه ادامه داشتن خود سرماخوردگی. مهم‌ترین نکته این است که یک سرفه خفیف و رو به کاهش می‌تواند چند هفته ادامه داشته باشد و لزوما نشانه بیماری جدی نیست.

مصرف مایعات، استراحت، مرطوب نگه داشتن هوا، کنترل ترشحات بینی و دوری از دود و سایر محرک‌ها می‌تواند دوره بهبود را قابل‌تحمل‌تر کند. در مقابل، شروع خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا ترکیب چند داروی ضدسرفه بدون شناخت علت، تصمیم مناسبی نیست.

اگر سرفه شدیدتر می‌شود، بعد از بهبود دوباره همراه با تب برمی‌گردد، با تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه است یا بیشتر از 8 هفته ادامه پیدا می‌کند، بهتر است علت آن به‌صورت دقیق بررسی شود.

سوالات متداول 

چرا بعد از خوب شدن سرماخوردگی هنوز سرفه دارم؟

شایع‌ترین توضیح، باقی ماندن التهاب و حساسیت راه‌های هوایی پس از عفونت است. ترشحات پشت حلق نیز می‌توانند سرفه را برای مدتی ادامه دهند. این حالت اغلب به‌تدریج بهتر می‌شود و ممکن است چند هفته طول بکشد.

سرفه خشک بعد از سرماخوردگی تا چند هفته طبیعی است؟

سرفه می‌تواند تا حدود 3 هفته ادامه پیدا کند و در گروهی از افراد، سرفه پس از عفونت بین 3 تا 8 هفته باقی بماند. با این حال، شدت آن باید در مسیر کاهش باشد؛ سرفه‌ای که شدیدتر می‌شود نیازمند ارزیابی است.

برای سرفه بعد از سرماخوردگی چه بخوریم؟

مایعات کافی، نوشیدنی گرم و عسل برای افراد بالای 1 سال می‌توانند به کاهش تحریک گلو کمک کنند. در صورت تداوم یا شدت زیاد، انتخاب دارو باید بر اساس علت و شرایط فرد توسط پزشک یا داروساز انجام شود.

آیا سرفه طولانی بعد از سرماخوردگی نشانه عفونت ریه است؟

لزوما نه. سرفه پس از عفونت بسیار شایع است، اما تب برگشته، تنگی نفس، درد قفسه سینه، ضعف شدید یا بدتر شدن وضعیت می‌تواند نیاز به بررسی برای عوارضی مانند پنومونی ایجاد نماید.

آیا برای قطع سرفه باید آنتی‌بیوتیک مصرف کرد؟

در سرماخوردگی ویروسی معمولا نیازی به آنتی‌بیوتیک نیست و این داروها روی ویروس اثر ندارند. مصرف آن‌ها باید به تشخیص عفونت باکتریایی و نظر پزشک محدود شود.

منبع:

verywellhealth.com